آذری یوخسا آذربایجان تورکو، آذربایجان ملتی و ائتنیک گونئی آذربایجان توپراقلاری:ایشیق سؤنمز

آذری یوخسا آذربایجان تورکو، آذربایجان ملتی و ائتنیک گونئی آذربایجان توپراقلاری



هر هانکی بیر ملتین آدی نین تملینده اونون دیلی اولدوغو کیمی آذربایجان تورکلری نین ده ملی آدلاری نین تملینده اونون دیلی اولمالیدیر. بو باخیمدان گونئی آذربایجان میللی حرکتی نین کئچمیش ییرمی ایلده کی تاریخینه باخدیقدا آذربایجانلیلار آراسیندا میللی آدیمیز اوزره بیر- بیرلرینی باشا دوشمک و درک ائتمک دئییل، بیر- بیرلرینه قارشین آنلاشمازلیق دوشمنلیک آشاماسینا (ساحه سینه) چاتمیش گؤروشلر وار. بو قارشی قارشییا دورموش گؤروش صاحابلاری، هر بیریسی اؤزونو مطلق حاق و قارشی طرفی حاقسیز قلمه آلدیقلاری اوچون هر بیری نین الینده اولاناق و ایمکان اولارسا، ایستر میللی آد و ایسترسه ده تاریخی آذربایجان توپراقلاری آچیسیندان باشقا دوشونجه و فیکیر صاحابلارینی یئر اوزوندن بیله سیلمگه چالیشار. میللی مسئله آچیسیندان گؤروش آیریلیقلاری آشاغیداکی آدلار اوزره یوغونلاشار:

1- آذری

2- آذربایجان تورکو و آذربایجان ملتی

3- ائتنیک گونئی آذربایچان توپراقلاری

یئری گلمیشکن اوسته کی آدلار اوزره یازیلمیش، دئییلمیش گؤروشلری اورتایا قویاراق آذربایجان میللی مسئله سینه آیدینلیق گتیرمگه چالیشاق



آذری و آذری کلمه سینی آذربایجان خالقی نین بویونا بیچمک اوچون گئدیلمیش یولا باخیش



هر شئیین یارانماسی اوچون بیر ندن و عیلت لازیم اولدوغو کیمی آذربایجان تورکلوگونو ده فارس ایستعمارچیلیغینا یئم ائتمک و یوخ سایدیرا بیلسینلار دئیه تورک کلمه سی نین یئرینه بیر خیالی کلمه "آذری یوخسا آذری پهلوی" دئیه بیر کلمه اویدورموشلار. اوسته لیک (بعلاوه) فارس ایستعمارچیلیق تئورسی نین تملینی قویان محمود افشار یزدی رضا خان حاکیمیته آدیم آدیم ایلریلرکن تورک دیل و مدنیتی نی ایران ممالیکی محروسه سیندن سیلیپ سوپورمک اوچون تئوریلر یونتاماغا چالیشدیغینا باخمایاراق 1927 اینجی ایل پان ایرانیستلیک و راسیستلیک تئوریلری لری نی ده تکمیللشدیرمگه چالیشمیش[i] .

محمود افشار یزدی نین دوشونجه سینه اساسن آذربایجان تورکلری ایران ممالیکی محروسه سینده ائتنیک آزلیق اولمادیقلاری اوچون اونلاری میللی منلیک و کیملیک آچیسیندان بیر بیرلری نین قارشیسینا قویماق بیرینجی آتیلاجاق آدیملار ساییلارمیش. بو دا تاریخ بویو آذربایجانلیلار اؤزلرینی تورک تانیدیقلارینا و فارسلار طرفیندن تورک آدلاندیقلارینا باخمایاراق بیر گونده اونلارین میللی کیملیکلرینی دانماقلا آذربایجان تورک توپلومو آراسیندا آرا قاریشیقلیغا یول آچماق بیرینجی آدیم ساییلارمیش، اوخویوروق :

"عثمانیها .... ایدعا می کنند قسمت عمدهء ایرانیان از تبریزی و زنجانی و قاجار و افشار و قشقائی و غیره همه "ترکند"! با کمال پرروئی مدعیند که نظامی و عده کثیری از شعرای ایران و رجال نامی آن "ترک" بوده اند! بنا به عقیده آنها حتی تقی زاده، تیمور تاش... و غیره همه ترک هستند....بارها … به هموطنان آذربایجانی ما گفته و جواب دندان شکن شنیده اند"[ii].

محمود افشار یزدی نین ایکینجی اؤنردیگی آدیم تورک کلمه سینی فارس ادبیاتیندا و ایران ممالیکی محروسه سی توپلوملاری آراسیندا انسانلیقدان اوزاق (Dehumanisierung) گؤرستمک و تورکلری فارسلیق دوشگونلوگونه قاپدیرماق اولموش، اوخویوروق:

" البته سوء تفاهم نشود مقصود ما از "ترک" عثمانیها و سایر اقوام ترکی نژاد زرد پوست است، نه هموطنان آذربایجانی که ایرانی اصل و در اصطلاع و به طور غلط به آنها ترک می گویند و ما اصرار داریم که با تدابیر لازم و رویه عاقلانه این نام غلط و ننگین را از روی آنها بر داریم"[iii].

محمود افشارین بو تکلیفینه اساسن اویدوردوقلاری "آذری" دئییمی بیرینجی یول محمد تقی بهارین رضاخانا خیطاب یازدیغی شعرلرینده اورتایا چیخمیش[iv]. آنجاق مسئله او آشامایا (ساحه یه) گلن گونه دک گؤرونمه سی لازیم اولان ایشلر وار ایمیش.

محمود افشار یزدی نین فارس حاکیمیتینه اوچونجو تکلیفی تورک دیلینی آرادان آپارماق اولموش، اوخویوروق:

"زبان ترکی زبانی است که نه تنها در آذربایجان و زنجان بلکه به حدود همدان و قزوین هم نفوذ کرده حتی در اندرون کشور در قلب فارس که مهد تمدن بوده است سایه هولناک خود را بر سیاه چادرهای ایل قشقایی افکنده و همواره چون گاز انبری در شمال غرب ایران تا آسیای صغیر مخفیانه دهان برای بلعیدن باز کرده است. پس باید هر طور شده و به هر طریق ممکن این زبان بیگانه را از بین ببریم... هیچ یک از زبانهای دیگر مانند زبان ترکی خطرناک نمی باشد. با زبان ترکی نمی شود با مدارا برخورد نمود یعنی انتظار کشید که به تدریج جای خود را به زبان فصیح ایرانی (فارسی) بدهد.."[v]

دئمک، ایران ممالیکی محروسه سینده قاجار دیکتاتورلوغو علیهینه آذربایجاندان باشلانمیش مشروطه حرکاتی میللی بیلینج و شوعور آچیسیندان آذربایجانلیلارا هئچ نه وئرمزکن، فارس ملتچیلری مشروطه حرکاتیندان فایدالاناراق تورک شاهلاری و تورکلوک علیهینه دوشمنلیکلرینی دورمادان یایماغا و تورکلوگو انسانلیقدان اوزاق قلمه آلماغا چالیشمیشلار. بئله لیکله خاریجی عامیللر واسیطه سی ایله قاجارلاری حاکیمیتدن اوزاقلاتماق و یئرینه رضا سواد کوهی آدلی آزقینی گتیرمکله فارسلیق مسئله سی یئنی نئجه لیک (کیفیت) قازانماغا باشلامیش. حاکیمیت چئویریلیشچیسی، رضا خان آشاما آشاما حاکیمیته گلرکن سوئیسده تحصیل آلمیش، محمود افشار یزدی آینده مجله سی واسیطه سی ایله ایستعمار تئوریلرینی یایماغی نین یانی سیرا وزیرلر رئیسی (رئیس وزرا) اولموش سید ضیاء الدین طباطبائی یزدی حکومتینه ده خط وئرمگه چالیشمیش، اوخویوروق:

" ما در درجهء اوّل بهم قلمان محترم خود پیشنهاد میکنیم که در جرائد خود کلمهء آذربایجان را برای جمهوری بادکوبه استعمال نکنند، و ثانیاً از هیئت دولت میخواهیم که در این خصوص توجهی نموده و در روابط رسمی خود کلمهء “اران” یا بادکوبه را بجای آذربایجان استعمال نمایند. و عنوان تصمیم خود را میتوانند این مطلب قرار دهند که چون اشتراک نام موجب اشتباه و سوء تفاهم بود تصمیم گرفته شد که به مملکت کوچک جدید همان نام حقیقی و تاریخی آن اطلاق شود، و ثالثاً از سفارت روسیه که تصور می رود بر خلاف بعضی از همسایگان دیگر برای حرفهای حسابی گوش شنوا دارد تقاضا داریم بدولت خود پیشنهاد نماید که چون لفظ آذربایجان مختص به ایالت شمالغربی ایران است و عثمانیها با سوء نیت این اسم عاریه را به جمهوری تاتار اینطرف قفقاز داده اند، بنحوی که احساسات ایرانیان وطندوست رنجیده و قلوبشان مجروح شده است باسم حقیقی آن “اران” تبدیل نمایند. چون منفعت ما معتقدیم که منفعت ایران در آن است که قفقازیه تحت حکومت روسیه باشد و بدست دولت دیگری نیفتد….بنابراین انتظار ما از دولت شوروی در اجابت باین تقاضا شدیدتر میشود و منتظریم در اسرع اوقات از نتیجه مطلوب مطلع شویم"[vi]

تهراندا فارس حاکیمیتی نین اوزنگیسینده آذربایجان تورکلری علیهینه خط وئرن آینده مجله سی نین یانی سیرا آلمانیانین برلین شهرینده "ایرانشهر" و "فرهنگستان" درگیلری ده آذربایجان تورکلری نین میللی منلیک و وطن آنلاییشلاری علیهینه دوشمنلیک ائدیرمیشلر، ایرانشهر[vii] درگیسینده آلمانلی Joseph Marquart[viii] ایمضاسی ایله یایینلانمیش یازیدا اوخویوروق:

"پیش از همه لازمست که حکومت ایران با استناد تمام عناصر ملت ایران بدون تفریق زبان و مذهب برضد استعمال نام "آذربایجان" که جمهوریت تاتار قفقاز برخلاف حقیقت علمی و بدون استحقاق بخود چسپانده است، یک اعتراض سخت و قطعی بعمل بیاورد... اما مملکتی که در شمال رود ارس بود و امروز اکثر اهالی آن تاتار هستند در زمان قدیم آلبانی نامیده میشد که بزبان پارسی میانه یعنی پهلوی و بسریانی اران (بتشدید راء) میگفتند و در کتب مورخین عرب نیز الران مذکور است. این تعبیر در تاریخ زندگی شاه اسماعیل و در تاریخ کردستان تالیف شرف الدین بتلیسی پیش می آید"[ix].

فارس ایستعمارچیلیغی نین محبوب شاعیری کیمی تانینمیش عارف قزوینی ده ایرانشهر درگیسینده آذربایجان تورکلری نین میللی کیملیکلرینی انسانلیقدان اوزاق گؤرستمگه چالیشمیش، اوخویوروق:

" زبان ترکی از برای قفا کشیدن است نسیم صبح دم برخیز

صلاح پای این زبان ز مملکت بریدن است بگو به مردم تبریز

دو اسبه با زبان فارسی از ارس پریدن است که نیست خلوت زرتشت جای صحبت چنگیز"[x] .

او زامان آلمانیانین برلین شهرینده تحصیل آلان تقی ارانی ده تورک میللی کیملیگی و منلیگینی قلم آتیشینا توتماغا چالیشاراق تورک کیملیگینی انسانلیقدان اوزاق (Dehumanisierung) قلمه آلماغا گونئی آذربایجانلیلاری میللی تئرورا معروض قویماغا یول آچمیش[xi]. مشروطه شاعیرلریندن اولان محمد تقی بهار دا محمود افشار یزدی گؤرستدیگی سیاسی خططه جان و باشلا قوللوق ائتمگه و آنتی تورک آخینینا قوشولاراق آذربایجان تورکلری نین میللی کیملیکلرینی انسانلیقدان اوزاق قلمه آلارکن و تورک شاهلاری تاریخ بویو فارسچانی دیوان دیلی ائتدیکلرینه باخمایاراق تورکلری دیل دوشمنی، او جمله دن خیالی "آذری!!" دیلی نین دوشمنی دئیه قلمه آلمیش، اوخویوروق:

" پادشها قصه پاکان شنو! -- شمه ای از حال نیاکان شنو

جمله نیاکان تو ایرانی اند-- جز پسر بهمن و دارا نیند

از عقب دولت سامانیان-- آن شرف گوهر ساسانیان

سال هزار است کز ایران زمین-- پادشهی برننشسته بزین

جز ملک زند که خون کیان-- بود بشریان و عروقش روان

پادشهان یکسره ترکان بدند-- جمله شبان گله گرگان بدند...

تازی و ترک و مغول و ترکمان -- جمله بریدند از ایران امان

نای ببستند به مرغ سحر-- بال شکستند ز طاووس نر...

خامه قلم گشت و دفاتر بسوخت -- خشک و تر و باطن و ظاهر بسوخت

بعد عرب هم نشد این ملک شاد-- رسته شد از چاله و درچه افتاد

شد عرب و ترک بجایش نشست-- مست بیامد کت دویانه بست

بست عرب دست عجم را به پشت-- هرچه توتانست از آن قوم کشت

پس مغول آمد کتشان بسته دید -- تیغ کشید و سر ایشان برید

اسلحه از فارس عرب کرد دور-- بعد مغول آمد و کشتن بزور...

باز عرب رحم و مواسات داشت -- دوستی و مهر و مواخات داشت

گرچه عرب زد چو حرامی به ما-- داد یکی دین گرامی به ما

گرچه عرب ز جور خلفا سوختیم -- ز آل علی معرفت آموختیم....

نصف زبان را عرب از بین برد-- نیم دگر لهجه به ترکان سپرد

هرکه زبان داشت بمانند شمع-- سوخت تنش ز آتش دل پیش جمع

زندی و سغدی همه بر باد رفت -- پهلوی و آذری از یاد رفت

رفته بد از بین کلام دری -- گر نگشودند در شاعری"[xii].

بئله لیکله فارس مدنیتی راسیستی احمد کسروی تبریزی ده محمد تقی باهارین اوگونکو واقعیتلر ایله اؤتوشمگن "آذری" کلمه سینه تات لهجه سیندن سیجیللی یونتاماغا چالیشمیش[xiii]. بئله لیکله فارس ایستعمارچیلیق ادبیاتیندا آذربایجانلیلاری تورک دئییل، محمود افشار یزدی سفارش ائتدیگی کیمی اصیل ایرانلی "فارس و آذری" دئیه قلمه آلماغا باشلامیشلار.

موضوعموز ملت مقوله سی اولدوغو اوچون "آذری" سؤزجوک و کلمه سی نین اکینده اولان عربجه نسبت "ی" بو دیلین "آذر" آدلی بیر خالق و مملکته اویقون اولماسینا بیر گؤرستگه (نشانه) ساییلمالی ایمیش. مسئله بئله اولدوقدا بو آدی ایرده لمک و گؤتور قوی ائتمک لازیم ساییلارمیش. بو باخیمدان فارس مدنیتی راسیستلریندن یحیی ذکاء آذر آدلی بیر مملکت و ائتنیکین یئر و مکانی نین بوگون هارادا اولدوغو و هارادا یاشادیغینی دئییل، تاریخ کیتابلاریندا آذری کلمه سینه اویقون کلمه لری بیر آرایا گتیرمگه چالیشاراق بوگونکو آذربایجانلیلارین سوی و کؤکلری نین اصیل "آذری" و اصیل ایرانلی اولمالارینی یوزماغا و اویدورماغا چالیشمیش[xiv].



آذربایجان تورکو و آذربایجان ملتی



بیلیندیگی کیمی بعضیلری آذربایجاندا باشقا ائتنیکلره منسوب اولان انسانلار دا وار و آذربایجان تورکلری یالنیز بوگون آذربایجان توپراقلاری دئییل، ایران ممالیکی محروسه سی نین باشقا یئرلرینده ده یاشاییر، بیز سویداشلاریمیزی فارس ایستعمارچیلیغینا قوربان وئرمک ایستمیریک دئیه "آذربایجان میللتی" آدی نین آذربایجان تورکلری اوچون قبول ائتمزلر. اونلار بو گؤروشو اؤنه سوررکن آذربایجان ملتی نین نئجه اولونموش عمل قارشیسیندا یئرلشدیگینی نظره آلمایاراق، بلکه ده بو مسئله نین فرقینه وارمایاراق ایران ممالکی محروسه سینده یاشایان تورک ائتنوسو آراسیندا ائتینک منسوبیت باخیمیندان نئجه بیر آرا قارشیشیقلیغا یول آچیلماسینی درک ائتمزلر. دئمک، بو باشسیز قالمیش تورک خالقی نین اوولادلاری بیر دیلده دانیشدیقلارینا بیر مدنیتی بؤلوشدوکلرینه بیر سیاسی باسقییا معروض قالمالارینا باخمایاراق بیری تورکم، بیری آذرییم، بیری آذربایجانلیام، بیری ایران تورکویم، بیر آذری تورکویم، بیری من تورکم دئیه سیاسی و اجتماعی مسئله لرینده اورتاقلیق ائده بیلمزلر.

بو چتینلیکلره باخمایاراق ایستر دیل بیلیمی و ایسترسه ده سیاست بیلیمی آچیسیندان آذربایجان تورکچه سینی دانیشان و آذربایجان مدنیتینی اؤزونونکو حئساب ائدن خالق، دونیادا “آذربایجانلی Aserbaidschaner” باشلیغی آلتیندا تانینمیش. بو آد میللی بیلینجی گلیشمکده اولان اینسانلاریمیزی قیدیقلاندیردیغینا باخمایاراق دونیا ایجتماعیتی طرفیندن آذربایجان تورکچه سینی دانیشان اینسانلار اوچون قبول اولموش آد ساییلار. دئمک، آذربایجانلی دئییمی یالنیز آذربایجان تورپاقلاریندا یاشایان هر هانسی بیر اینسان دئییل، یاشادیغی یئریندن آسیلی اولمایاراق بو دیل و مدنیتی اؤز دوغما دیل و مدنیتی دئیه یاشامیندا اویقولایان هرکس ده بو گؤروشه اساسن آذربایجانلی ساییلار. دئمک، آذربایجان تورکچه سی فونولوژی و سؤز داغارجیغی باخیمیندان اؤزونو باشقا تورک دیللریندن فرقلندیردیگی اوچون آذربایجانلی مقوله سی یالنیز تابعیت دئییل، میللی کیملیک مقوله سینی ده اؤزونده باریندیرار. بو مسئله یالنیز بیزیم اوچون دئییل، دونیا چاپیندا آلمان دیل و مدنیتینی اویقولایان انسانلار اوچون ده "Alemane" کلمه سی کئچرلی ساییلار. Alemane آدی کئچمیشده بیر ژئرمن بوی و قبیله سی و اونون یاشادیغی یئرین آدی ایمیش. Alemane آغیز و دیالئکتینده دانیشیلان دیل alemanisch آدلانمیش. فرانسه لیلر آلمانلاری allemand دئیه دونیا اجتماعیتینه تانیتدیغی اوچون بوگون ده بو آد دونیا خالقلاری و دؤلتلری طرفیندن آلمان ملتی و دؤلتینه وئریلمیش آد ساییلار. آلمانلار اؤزلرینی deutsch و مملکتلرینی ده Deutschland دئیه قلمه آلارلار. دئمک، دیللرده هر هانکی سؤزجوگون نئجه اولماسی کیمسه نی راحاتسیز ائتمه مه لیدیر. دیلچیلیک آچیسیندان بو مسئله ندن بئله اولموش دئیه سوروشولدوقدا: دیلین سومویو یوخ” دئییلر. دئمک، دیل دوشونمک ایله بیرلیکده ایسته دیگی کیمی هر هانکی دوشونجه نی و کلمه نی ایفاده ائدر. بعضیلری اوچون هر هانسی بیر دئییم یئترلی، یوخسا یئترسیز گؤرونمه سینه باخمایاراق خالق کیتله سی اؤز آنلاییشینا گؤره هر هانسی بیر سؤزجوک و کلمه نی قبول ائدرسه، او کلمه اولدوغو کیمی خالق طرفیندن دوشونجه ایفاده سی و آد دئییه ایشله نر. بو دوغرولتودا آذربایجان و تورکیه تورکچه لریندن اؤرنک وئرمک پیس اولماز دئیه دوشونورم.

آذربایجان تورکلری اؤزلرینی تاریخ بویو تورک آدلاندیرمالارینا باخمایاراق قونشو خالقلار طرفیندن آذربایجان تورکلری یئرینه گؤره تورک (فارسلار، کوردلر، لور، گیلکلر و ساییره)، تاتار (روسلار طرفیندن) و قیزیلباش (عثمانلیلار طرفیندن) آدلانمیشلار. فرانسه انقلابیندان باشلایاراق دونیادا میللتلشمه سورج و پروسئسی حیاتا کئچمه سینه باخمایاراق بیلیم و عئلیمین گلیشمه سی ایله دونیا آذربایجانلیلاری میللی بیلینج و میللی منلیک آچیسیندان سیاست آلانیندا اؤزلرینی دونیا ایجتماعیتینه توپلوم اولاراق سونمادیقلاری (تقدیم ائتمدیکلری) اوچون دونیا بیلیم اوجاقلاری باشدا آوروپاداکی بیلیم اوجاقلاری اولاراق آذربایجانلیلارا آد وئرمه گه چالیشمیشلار. روس مترجیمی ماکاروو 1848 اینجی ایل قافقاز دیللری نین قارشیلاشدیرما گئرامئری کیتابیندا آذربایجان تورکچه سینده دانیشانلاری بوگون روس دیلینده یازیلمیش آذربایجانسکیی بیچیمینده دئییل، آدئربیدژانسکی بیچیمینده قلمه آلاراق روس چارلیغینداکی آذربایجانلیلارا وئریلمیش “تاتار” دئییمینی بیلیم اوجاقلاریندان گئری اوتورتماغا چالیشمیش[xv]. بو اساسدا Herrmann Vambery 1885 اینجی ایل Türkenvolk آدلی یازمیش و آلمانیانین درئسدن شهرینده چاپ اولموش کتابدا آذربایجان تورکچه سینده دانیشانلاری Aserbaidschaner "آذربایجانلیلار" دئیه آدلاندیرمیش. آلمان تورکولوقو کارل فوی 1903 اونجو ایل آذربایجان تورکجه سینده دانیشانلاری “آذربایجانلی” آدلاندیرمیش[xvi]. ایران دیللری بیلگینی هئلموت ریتئر (آلمان) 1921 اینجی ایل آذربایجان تورکچه سینده دانیشانلاری “آذربایجانلی” قلمه آلمیش[xvii]. روسیه ده اوکتیابر اینقلابی باش وئردیکدن و قوزئی آذربایجاندا 1920 اینجی ایل آذربایجان میللی حؤکومتی روسیه بولشویکلری نین ایشغالینا معروض قالدیقدان سونرا بیلیم اوجاقلاری طرفیندن قبول اولونموش آذربایجانسکیی “آذربایجانلی” آدی رسمی اولاراق روسیه سؤیئتلیک حاکیمیتی طرفیندن آذربایجان تورکجه سینی دانیشان اینسانلارا میللی آد دئیه قبول اولونموش. او تاریخدن اعتیبارن آذربایجان جمهوریتی وطنداشلاری میللی کیملیک اولاراق آذربایجانلی قلمه آلینار. اوسته سیرالادیغیمیز فاکتلارا اساسن بیرینجی دؤنه آذربایجانلی یوخسا آذربایجانسکیی آدینی بیر خالق آدی اولاراق استالین طرفیندن آذربایجانلیلارا قویولموش آد دئمک تاریخی گئرچکلیک و واقعیتلر ایله اؤتوشمز گؤرونر. بوگون ایران ممالیکی محروسه سینده میللی منلیک مجادیله سی وئرن و آذربایجان تورکچه سینده دانیشان انسانلارین “هارای هارای من تورکم” دئدیکلرینه باخمایاراق تورکیه لی، قازاقیستانلی، اؤزبکیستانلی، تورکمنیستانلی، تاتاریستانلی، باشقیردیستانلی، یاقوتیستانلی، اویغوریستانلی، تووالی، چوواشلی و آدلارینی داها سیرالامادیغیمیز مملکت وطنداشلاری دئییل، دیل، مدنیت و تاریخ آچیسیندان "آذربایجانلی" ساییلارلار. بئله لیکله دونیا آذربایجانلیلاری ایستر اویروق (تابعیت) و ایسترسه ده میللی کیملیک باخیمیندان دونیا بیلیم اوجاقلاری و سیاست دونیاسیندا آذربایجانلی آدلانارلار.

بو سایدیقلاریم مسئله نین اؤزوموز اوچون ایرده لنمه سیدیر (تجزیه و تحلیل ائدیلمه سیدیر). دونیا ایجتماعیتی ایسه بیزلری آذبایجانلی اولاراق چوخدان تانیمیش. اوسته ایضاح ائتدیگیمیز "آذربایجانلی" دئییمی "آذربایجان تورکلری" اوچون دونیا بیلیم اوجاقلاریندا اؤزونه یئر آچمیش و سیاست دونیاسینا دا یانسیمیش بیر ائتنیک آد ساییلار. بئله بیر مقامی گؤز اؤنونه آلاراق بوگون گونئی آذربایجان میللی مسئله سینی "تورک ملتی" آدی آلتیندا سیاست دونیاسینا داشیمامیز ایستر دونیا اجتماعیتینده و ایسترسه ده اؤز ایچینده ائتنیک مسئله آچیسیندان چتینلیگی اولان قونشولارمیز باشدا تورکیه جمهوریتی اولاراق یاخشی آلینماز (بیلیندیگی کیمی آذربایجانلیلار اوچون "آذری" کلمه سینی قبول ائتمیشلردن بیری ده تورکیه جمهوریتی نین سیاستی و سیاستچیلری ساییلار). دئمک، ایستر دونیا اجتماعیتی و ایسترسه ده فارس ایستعمارینا معروض قالمیش (فارس تشکیلاتلاریندا پادوچولوق ائدنلر)، اؤز دیللرینده یازیب یاراتماغی میللی حاکیمیت اؤز باشینا قورولاجاق دئیه خالقی یوخویا وئرمگه چالیشانلار، هر شئیی فارسلیق گؤزلوگو ایله ایضاح ائتمگه چالیشانلار، فارس ایستعمارزده لری و فارسلیق حئیرانلیغینا قاپیلان انسانلاریمیزی دا اورکوتمک دوزگون اولماز دئیه شخص اولاراق "آذربایجان تورکو" و میللی آد اولاراق دا "آذربایجان ملتی" آدینی قبول ائتمه میز بوگون گونئی آذربایجان میللی مباریزه سی اوچون قاچینیلماز بیر آدیم ساییلار. دئمک، خالقیمیزین بوتون قاتلارینی میللی مسئله اطرافیندا سفربر ائتمه میز، دونیا اجتماعیتی نین ایلگی و رغبتینی میللی مسئله میز اوزره یوغونلاتمامیز اوچون "آذربایجان تورکو، آذربایجان میللتی" دئییملرینی بیر کیملیک اولاراق قبول ائتمه لی ییک. مسئله یه بیر آز گئنیش آچیدان باخار و گونئی آذربایجانلیلار آراسیندا آذربایجان تورکو و آذربایجان ملتی دئییمینی ده "گونئی آذربایجان میللی حرکتی" اوچون رسمیلشمیش آد دئیه قبول ائدرسک، شخص اولاراق "آذربایجان تورکو" و میللی آد اولاراق "آذربایجان ملتی" آدیندان بویون قاچیرمامیز اؤزوموزو آلداتماقدان باشقا هئچ نه ساییلا بیلمز.





ائتنیک گونئی آذربایجان تورپاقلاری



ایستر "ایرانویچ (ائران وئژ)" اوزره یازیلمیش قایناقلاری[xviii] و ایسترسه ده ابولقاسم فردوسی طوسی نین شهنامه ده آنلاتدیغی رجزلرینه گؤز گزدیردیکده قزنویلر (غزنویان) حاکیمیتی زامانینا دک کئچمیشده ایران آدی نین بوگونکو ایران ممالیکی محروسه سی ایله هئچ ایلگی و ایلیشگیسی اولمامیش[xix]. یالنیز سلجوق اوغوللاری باشلاریندا طوغرول بگ اولماقلا بوگونکو ایران ممالیکی محروسه سینی سلجوق اوغوللاری نین الینه کئچیردیکلریندن سونرا بو توپراقلار "ممالک سلجوقیان بزرک" ویا "ممالک محروسه ایران" آدلانمیش[xx]. او گوندن باشلایاراق خوارزمشاهلار، ائلخانلار، قاراقویونلولار، آق قویونلولار، صفویلر، افشارلار و قاجارلار حاکیمیتی دؤنملرینده (زامانلاریندا) ده بیر چوخ زامانلار "ممالک محروسه ایران" آدی سیلسیله آدلاری ایله بیرلیکده اؤرنک اولاراق "ممالک محروسه قاجار" کیمی 1925 اینجی ایله دک ایران ممالیکی محروسه سینه وئریلمیش آد ساییلمیش. بو ممالیکی محروسه دؤرت ایالته و هر ایالت ده ولایتلره بؤلونورموش. آذربایجان، خوراسان، کرمان و فارس ایالتلری بو ممالیکی محروسه نین بوتون تورپاقلارینی اولوشدورورموش. او زامانکی ایران ممالیکی محروسه سینه باغلی اولان آذربایجان ایالتی داغیستان، قوزئی آذربایجان، ائرمنیستان و گورجوستان و بوتون ائتنیک گونئی آذربایجان توپراقلارینی، کوردوستان و کیرمانشاهی دا اؤز ایچینه آلیرمیش. دئمک، ایران ممالیکی محروسه سینه فارسلیق مفکوره سی حاکیم اولمادان و ائتنیک گونئی آذربایجان تورپاقلاری پارام پارچا اولمادان اؤنجه کی آذربایجان ایالتی نین گونئیی نی نظره آلارساق، بوگون ده ائتنیک گونئی آذربایجان تورپاقلاری نین هامیسی آدی چکیلن توپراقلاردا یئر الار. بئله اولدوقدا ائتنیک گونئی آذربایجان توپراقلاری هارادا دئیه سوروشولارسا، جاواب بئله وئریلمه لیدیر:

گونئی آذربایجان توپراقلاری، فارس حاکیمیتلری بؤله رک باشقا آدلار آلتیندا پارام پارچا ائتدیکلری و محمود افشار یزدیلرین تئوریسینه اساسن یوخ ائتمگه چالیشدیقلاری توپراقلار دئییل، قاراکیلیسا و موغانشهر (پارساباد) ایکی قوشا و بیر-بیرلرینی کسمز (موازی) خطلرین باشلانیشی دئیه گؤز اؤنونه آلارساق، بو ایکی خططین ائشیگینده، آنجاق بو خطلره یاپیشیق تورکلر یاشایان توپراقلار دا ایران ممالیکی محروسه سی نین قلبینه دوغرو (مرکزی استان) بیتیشیک تورک ائتنوسو یاشایان توپراقلار اولدوقلاری اوچون، بوتون بو توپراقلارداکی بیتیشیک شهر و کندلری، گونئی آذربایجان توپراقلاری دئیه حئساب ائتمه لی ییک. بو بیرلشیک توپراقلار تاریخده کی حاکیمیتلرین انضباطی اراضی بؤلونمه سینه اساسلاندیغی و بوگون ده ائتنیک گونئی آذربایجانلیلار یاشادیقلاری بؤلگه لری ایچرمیش توپراقلار اولدوقلاری اوچون بو مسئله نی دونیا اجتماعیتینه ده یانسیتماق راحات اولار دئیه دوشونمه لی ییک. بو ائتنیک گونئی آذربایجان توپراقلاری آنلاییشی گونئی آذربایجانلیلارین ایستر سیاسی و ایسترسه ده اجتماعی دوروملارینا عملده خدمت ائده بیلجک بیر تعریف دئیه دوشونورم. بونلارین یانی سیرا ایران ممالیکی محروسه سی نین باشقا ولایتلرینده (خوراسان، فارس ولایتلرینده کومپاکت، کیرمان، کیرمانشاهان و خوزیستان و لوریستانداکی داغینیق بیچیمده) هر هانکی تاریخی حادیثه لردن یانا، یوخسا فارس ایستعمار حاکیمیتلری نین ایستعمارچی سیاستلری نین سونوچ و نتیجه سی اولاراق ائتنیک گونئی آذربایجان توپراقلاریندان اوزاقدا یاشایان آذربایجان تورکلری ده قورولاجاق گونئی آذربایجان ملی دؤلتی نین دیاسپوراسی اولابیلر دئیه دوشونمه لی ییک.



قایناقلار و اتک یازیلار







[i] مرکز پژوهشهای کاربردی، سرچشمه اندیشه پان ایرانیسم: http://karbord.net/?content=DetailsArticle&id=26

[ii] محمود افشار یزدی، آینده، جلد دوم، تهران، چاپ دوم 1351؛ اران و مسئله آذربایجان، صحیفه 921-926

[iii] محمود افشار یزدی، آینده، جلد دوم، باخ اورادا.

[iv] محمد تقی بهار، دیوان، خطابه دوم به رضا شاه.

[v] محمود افشار یزدی، آینده، جلد دوم، تهران، چاپ دوم 1351؛ مسئله ملی و وحدت ملی ایران، صحیفه 559- 569.

[vi] محمود افشار یزدی، آینده جلد دوم، چاپ دوم 1351، صحیفه 924.

[vii] حسین حاج میرزاکاظیم اوغلو تیریز شهرینده دونیایا گلمیش مشروطه حرکاتی زامانی استانبول شهرینده "انجمن برادران ایرانی" آدلی محفلی قورموش، 10922-1927 اینجی ایللرینده ایرانشهر آدلی فارس ایستعمارچیلیق مجله سی نین برلین شهرینده باش یازاری اولموش.

[viii] Joseph Marquart, Iranist və Ermənişinas olmuş. Bir çox zaman Berlindəki Fars mədəniyət rasistliyinin ədəbi məhfəlləri sayılan “Fərhəngistan” və “İranşahr” dərgiləri ilə fikir baxımından əməkdaşlığı olmuş. O cümlədən Mahmud Afşar Yazdi onun görüşlərindən və onun adından da yazılarında faydalanmağa çalışmış, bax:

محمود افشار یزدی، آینده، جلد دوم، تهران، چاپ دوم 1351؛ اران و مسئله آذربایجان، صحیفه 924.

[ix] ایرانشهر، شماره 2، برلین، مورخ 18 اکتبر 1923، صفحات 95 تا 103:.

[x] عارف قزوینی، ایرانشهر، شماره 2، برلین، مورخ 18 اکتبر 1923، صفحه 103.

[xi] 1. تقی ارانی،: زبان فارسی، ایرانشهر سال 1924 (1303)، نمره 5 و 6 . برلین، صحیفه 355-365
2. تقی ارانی: آذربایجان یک مسئله حیاتی و مماتی برای ایران، فرنگستان. سال 1924(1303) نمره 5، برلین . صحیفه لر 247-254.

[xii] محمد تقی بهار، باخ اوسته.

[xiii] احمد کسروی، آذری یا زبان باستان آذربایجان، تهران 1304 (1925).

[xiv] یحیی ذکاء، ملاحظاتی در باره زبان آذری (از درآمدن تازيان به ايران تاپایان سده‌ي هفتم)، کانون پژوهشهای دریای پارس: http://www.persiangulfstudies.com/fa/index.asp?p=pages&ID=527&Sub=434

[xv] T. Makarov, Tatarskaya grammatika kavkazskogo narečiya, Tiflis 1848, S. 38

[xvi] Karl Foy, Azerbaidschanische Studien mit einer Charakteristik des Südtürkischen. MSOS (W), Bd. 6 (1903), S. 127-177

[xvii] Helmut Ritter, Aserbaidschanische Texte zur nordpersischen Volkskunde. Der Islam, Bd. 11 (1921), S. 181

[xviii] ایشیق سؤنمز، ایرانویچ یوخسا ائرانوئژ (فلات پامیر): http://www.isiqsonmaz.com/54.htm

[xix] ایشیق سؤنمز، ایران دؤلتی و ایران دیل قوروپو آدی نین اورتایا آتیلماسی: http://www.isiqsonmaz.com/Seite269.htm

[xx] حسین ابن محمد بن علی جعفری رغدی معروف به ابن بی بى يا ابن بى بىِ مُنجمه ، تاریخ آل سلجوق، صحیفه ۷۵.





ایشیق سؤنمز، 03.06.2012

العربیه نخستین اطلاعات از هویت رهبران داعش را منتشر می‌کند

العربیه نخستین اطلاعات از هویت رهبران داعش را منتشر می‌کند

العربیه.نت فارسی

شبکه العربیه از هویت فرماندهان بلندپایه گروه دولت اسلامی عراق و شام (داعش) پرده بر می‌دارد. اطلاعات در این باره را العربیه به شکلی انحصاری به دست آورده است و قرار است جمعه ساعت نه و نیم به وقت سعودی گزارشی در این باره در برنامه «صناعة الموت» پخش شود.

همه فرماندهان گروه داعش که شش نفر هستند و نامشان در فهرست افراد تحت تعقیب در جرایم تروریستی قرار دارد، عراقی هستند. این اطلاعات را معاون وزیر امور خارجه عراق در مصاحبه‌ای در اختیار العربیه قرار داده است.

چهارتن از این فرماندهان از رهبران ارتش عراق در دوره صدام حسین بودند. این چهار نفر پیشتر در بازداشت به سر می بردند و که در بازداشتگاه آمریکایی «بوکا» در شهر عراقی ‌ام قصر نگهداری می‌شدند. تصاویری که العربیه منتشر می‌کند، برای نخستین بار رسانه‌ای می‌شوند.

ابو بکر البغدادی

نامش ابراهیم البدری است. کنیه سابقه‌اش ابو دعاء بود. استادیار در رشته مطالعات اسلامی، امام جماعت مسجد احمد بن حنبل در سامراء، امام جماعت مسجدی در بغداد و سپس مسجدی در فلوجه بود. نیروهای آمریکایی او را ۴ ژانویه ۲۰۰۴ دستگیر کردند و حدود ۳ سال را در زندان گذراند. تشکیلاتی با نام، «ارتش اهل سنت» تاسیس کرد و پس از آن به القاعده پیوست. او مرد سوم تشکیلات القاعده در عراق شد و پس از آن جانشین ابو عمر البغدادی در این تشکیلات شد.

ابو ایمن العراقی

از مهم‌ترین مسئولان داعش است. او از فرماندهان ارتش عراق در دوره صدام بود. هم اکنون عضو شورای فرماندهی نظامی داعش است که از ۳ نفر تشکیل می‌شود. کنیه‌اش در عراق ابو مهند السویداوی بود. متولد سال ۱۹۵۶ است و از افسران سازمان اطلاعات نیروی هوایی دوره صدام بود. سال ۲۰۰۷ دستگیر شد و حدود ۳ سال را در زندان گذراند. پس از آن در سال ۲۰۱۱ به دیرالزور سوریه رفت و اکنون فرماندهی داعش در ادلب، حلب و کوه‌های لاذقیه را بر عهده دارد.

ابو احمد العلوانی

نامش ولید جاسم العلوانی است. از افسران ارتش عراق دوره صدام بود. او عضو شورای فرماندهی نظامی ۳ نفره داعش است.

ابو عبد الرحمن البیلاوی

نامش اسماعیل نجم است. کنیه‌اش ابو اسامه البیلاوی بود. ساکن الخالدیه در استان الانبار است. ۲۷ ژانویه سال ۲۰۰۵ دستگیر و به بوکا انتقال داده شد. او از افسران ارتش عراق در دوره صدام بود. او از اعضای شورای فرماندهی نظامی ۳ نفره داعش بود. او ریاست شورای مرکزی داعش را عم بر عهده داشت و اخیرا در خالدیه الانبار کشته شد.

حجی بکر

نامش سمیر عبد محمد الخلیفاوی است، از فسران سابق ارتش عراق در دوره صدام بود. وظیفه ارتقای تسلیحاتی را بر عهده داشت. در زندان بوکا بازداشت بود و پس از آزادی، به القاعده پیوست. او مهم‌ترین عضو داعش در سوریه بود اما اخیرا کشته شد.

ابو فاطمه الجحشی

نامش نعمه عبد نایف الجبوری است. مسئولیت عملیات داعش در جنوب عراق و سپس کرکوک و مناطق دیگر را بر عهده داشت.

 

بحثی در چالشها و راهبردهای حرکت ملّی آذربایجان در صحبتهای مورد اشاره نخبگان آذربایجانی؛ پارلمان ملّی آذربایجان و مسأله حق تعیین سرنوشت: یاشل غفاری

بحثی در چالشها و راهبردهای حرکت ملّی آذربایجان در صحبتهای مورد اشاره نخبگان آذربایجانی؛ پارلمان ملّی آذربایجان و مسأله حق تعیین سرنوشت
About the Sought Azerbaijan 's movement and notice to its challenges and strategy
یکی از بحثهای مطرح شده این روزها و ماههای اخیر نخبگان و فعّالان فرهنگی و اجتماعی آذربایجان بحث در اتّخاذ تدابیر و سیاستهای صحیح حرکتی بوده است. جمعی از نخبگان و فعّالان ارزشمند، با توجّه به تاریخ چند دهه اخیر، چاره را در جدا کردن کامل راه این حرکت ملّی از نظام سیاسی ایران و عدم مشارکت در ساختار سیاسی آن دیده و برخی نیز بخصوص این روزها، با آسیب شناسی مسیر پیموده شده و تطبیق و مقایسه سیاستهای این جنبش با جنبش های دیگر قومی و سیاسی جغرافیای سیاسی ایران نظیر جنبش سبز و حرکت گروههای فعّال کُرد و توجّه به نتایج اخذ شده این حرکتها، تدبیر و سیاست صحیح را بر شرکت فعّالانه در سیاست ایران و استفاده از فرصتهای ایجاد شده در نظام برای مسیر حرکت ملّی مردم آذربایجان دیده اند. و در هر صورت تأکید بسیار بجایی بر وحدت رویّه نخبگان و روشنفکران آذربایجانی و فعّالان سیاسی و توجّه فعّالان سیاسی محض به مسأله « سیاست» و «علم بودن سیاست» ، اهمیّت و ضرورت توجّه به این علم و مقتضیات آن و لزوم پیروی یک حرکت اجتماعی از اصول علمی سیاست و تدبیرهای حاصل از بررسی علمی راهبردها و مسیر، صورت گرفته است.
بعنوان یک تحصیل کرده علم سیاست و دکترای جامعه شناسی سیاسی، و نیز بعنوان یک تورک آذربایجانی که در همین سرزمین زندگی کرده و با مسائل و آلام مردم خود و سرزمینم آشنا هستم، وظیفه خود می دانم که به لحاظ تجربه کاری و دانش علمی خود، جوانب مطرح شده هر دو تدبیر مذکور فوق را بررسی نمایم.
سیاست:
راست است که « سیاست» یک علم است. تدبیر خطّ و مشی صحیح و عاقلانه و علمی در هر امری است که برای رسیدن به این مشی صحیح باید به قواعد علمی آن توجّه داشت و نه الزاماً آنچه، تجربه زیستی سیاست فارسی - ایرانی، بعنوان کاربرد مکر در انجام امور جهت نیل به هدف و یا اختفاء و مخفی سازی امور زندگی و نوعی زندگی در ریا و پنهان کاری های همراه با نیرنگ و فریب، در اذهان مردم ما جا انداخته است. امری که صد البتّه در تاریخ اسلام، آنرا در سیاست و مشی بنی امیّه و خصوصاً معاویة بن ابی سفیان نیز میتوان دید. که در قبال چنین سیاست کثیف و نیرنگ بازی، «علی» و مشی سیاسی او در دوری از چنین تدبیر ورزی، قد برافراشته و ارزش خود را نمایان میسازد؛ مشی ای که خود را با «حق» و توجّه به آن، ما را شیفته و مجذوب انصاف و عدالت و حریّت در علی و حیات او می سازد و اینچنین است حیات و حشر محمّد؛ آخرین رسول حق!
بنابراین نوعی از سیاست حق مدارانه و علمی و معقول داریم و نوعی دیگر که نه سیاست، بلکه اِعمال فکری همراه با مشی مکر ورزانه و خدعه باز برای رسیدن به مقصود است. و البتّه هر دو شیوه ای است که در تاریخ و حال حاضر نمونه های بسیاری از آنها در دنیا وجود داشته و توسّط مردان و زنان مشغول در سیاست و دولت بکار گرفته شده و میشود. امّا در هر صورت، اصل « سیاست»، تدبیر و خطّ مشی است. تدبیری که با علم و اصول آن انجام میشود. اصولی که از تجربه اجتماعی مردمان و قوانین هر چند سیّال امّا با قابلیّت تکرار پذیری و ظهور در حیات سیاسی و اجتماعی جوامع سر بر می آورد.
امکان پذیری یا عدم امکان تکرار حوادث، سیاستها و خطّ مشی های تجربه شده در تطبیق و مقایسه نظایر تاریخی تجربه شده در آذربایجان و ملّیّت های دیگر ایرانی:

در سیاست و اجتماع انسانی، اگر شرایط فراهم شود، یک حادثه تجربه شده امکان تکرار دارد. و قطعاً این حادثه ها، «عین» یعنی تکرار با تمام جزئیّات زمانی و مکانی نیستند. چرا که حیات انسان، زمانمند و مکانمند است و یک زمان مشخّص هرگز دوبار تکرار نمی شود و نیز زمان انسانهای جدیدی را می آورد. امّا مقصود در قابلیّت تکرار پذیری سیاستها و حوادث، تکرار در کلیّات و قوانین حرکت ها و سیاستها است اگر شرایط تکرار پذیری موجود باشد. بنابراین امکان پدید آمدن مدل « نیو یا نئو» همواره وجود دارد. مثلاً «لیبرالیسم قرن 19» پدیده ای اتّفاق افتاده در تاریخ غرب است و کلیّات لیبرالیستی در قالب نئولیبرالیسم قرن بیستم تکرار میشود.
باید دید در سیاستها و حوادث مورد اشاره تطبیقی نخبگان فکری و فعّالان سیاسی آذربایجان، امکان تکرار آن سیاستها و حوادث و موفّقیّت در آنها برای حرکت ملّی آذربایجان وجود دارد یا نه؟
مسأله دیگر اینست که پتانسیل ها و ظرفیّت های موجود برای مردم آذربایجان و شرایط موجود امکان اجرای چه سیاستهایی را ممکن می سازد؟
مثلاً گفته میشود گروههای کُرد، سیاست شرکت فعّال در نهاد های سیاسی ایران و بعبارتی نفود در ارکانهای حاکمیّتی نظام ایران را انتخاب کردند که از بابت آن، اغراض سیاسی و قومی خود را دنبال کنند و ما نیز اگر این کار را می کردیم، و در مورد های اشاره شده، مثلاً دوره ریاست جمهوری خاتمی، اگر شرکت فعّال در سیاست ایران می کردیم نتایج بهتری حاصل می کردیم. و اکنون نیز باید چنین سیاستی را در پیش بگیریم. اگر شرایط موجود و این بحث را بررسی کنیم چه نتیجه ای عاید مان میشود؟
موارد مذکور و مورد مثال، مربوط به اموری اند که تجربه شده اند. ما وارد نشده ایم و دیگرانی وارد شده اند که برایشان بهتر بوده است. این ظاهر امر است. صحت دارد یا نه؟ امکان تکرار این امر برای ما هم اکنون تا چه حد وجود دارد؟
این موارد به یک معنا درست نیست، ترکها در ارکان سیاستی ایران، ظاهراً از رهبری نظام ( و البتّه دو رگه) تا نخست وزیری و وزارت و فرهنگستان زبان فارسی و ... بوده اند. و البتّه در ادبیات امروز آذربایجان، مسأله ای بکرّات بیان شده است، که شرایط آسیمیلاسیون و نابودی فرهنگ و زبان ترکان در ایران معاصر، انسانهایی مرتبط به این قوم را در حال حاضر تربیت کرده است، که مطابق افسانه های تاریخی تورکان نظیر داستان نویمان آنا، از این چنین انسانهای مرتبط با ترکان آذربایجان، کؤزقامان و یا مانقورد ساخته است( در این ذکر و تمثیل قصد تحقیر هیچ شخصیّتی وجود ندارد و با احترام به حقوق و شخصیّت همه، تنها اشاره به نمونه ای داستانی برای رساندن منظور سخن از باب تمثیل بوده است). نوعی هویّت از دست رفته و نوعی هویّت ساخته شده تصنّعی که آنرا بهتر از هر اصلی باور کرده اند. و نتیجه این شده است که غالباً فارس تر از هر فارس و یا بسان هر فارس نژادی، به جلو تاخته اند و بلکه حضورشان شرایط را برای مردم آذربایجان بدتر کرده اند.
البتّه در استعمال عبارات مانقورد یا کؤزقامان، غالباً اشتباهی صورت میگیرد. مانقورد را با توجّه به نظیره داستانی آن در ادبیّات تورک، می توان به کلیّت هویّت آذربایجان بوجود آمده در تاریخ صدسال اخیر که تحت ستم ها و ایذاء مختلف، ذهن تاریخی و هویّت خود را فراموش کرده است، نسبت داد امّا استعمال این لغت در مورد شخص خاص تحت آسیمیلاسیون قرار گرفته نمی تواند درست باشد. چرا که آنچه در مورد اشخاص صدق میکند اینست که مردم تورک آذربایجان در نتیجه تعلیمات و دور بودن از حقوق خود، بی هویّت و خودفراموش شده تربیت میشوند در حالی که هوش و استعداد و علم خود را از دست نداده اند.
در هر حال نتیجه تاریخ دهه های اخیر ما با وجود اینچنین افراد منتسب به آذربایجانی در سیستم حکومتی اینست که قاراباغ در آنسوی آراز، به اشغال ارمنستان در آمده است، دریاچه اورمیّه در این سوی آراز خشکانده شده است، معادن آذربایجانی بی آنکه عایدی و ثروتی برای آذربایجان داشته باشند، استثمار شده و مواد خام آنها، برداشت شده و به صنایع مرکز ایران ارسال شده است. و کوچهای مستمر این مردم به تهران و کرج تا کرمان و ... بوده است که اکنون سکنه پایتخت و اطراف آن را در بیش از 60% مردمان ترک آذربایجانی تشکیل داده است. (و البتّه فراموش نکنیم که تهران پایتختی است که خود توسّط تورکان در زمان تأسیس حکومت قاجار تأسیس و به شهر تبدیل شده است و حتّی بصورت تاریخی هم در بسیاری نواحی و روستاهای اطراف آن چه در تهران و چه در کرج، در ساوجبلاغ، طالقان، سولقان (که همگی اسامی تورکی هم دارند ) و.. تورکان اقوام و سکنه تاریخی اکثر این نقاط بوده اند. اینجا بنوعی مرز تاریخی آذربایجان با اقوام تات و فارس بوده است).
بنابر این تجربه های مذکور فوق است، که اکنون نخبگان آذربایجانی موافق این ایده، منظورشان از شرکت در سیاست ایران، نه در اشاره به کؤزقامان ها ست بلکه شرکت کردن با چهره های ملّی و دردآشنای فرهنگ و زبان تورکی و مسائل سرزمینی آذربایجان نظیر دریاچه اورمیّه و .. است.
شاید شرکت کردن اینچنینی برای دوره خاتمی می توانست مثمر ثمر باشد. و البتّه این یک «شاید» و سخن از تجربه نشده است. امّا آیادر حال حاضر و یا در سالهای اخیر، امکان اجرای چنین سیاستی با اهداف منظور در حرکت آذربایجان وجود داشته و دارد؟
آنچه در ماههای اخیر می بینیم از چه حکایت می بینیم؟ چند ماه قبل نماینده مجلسی که دردمند مردمش بوده، اعتراضی راجع به اوضاع آذربایجان می کند، یک هفته نمی گذرد، با خانواده اش در جادّه تصادف کرده و خانواده در دم می میرند. در همین روزهای اخیر شیخ حسنی، که مدافع حقوق مردم آذربایجان در قبال زیاده خواهی گروههایی از کُردها و افرادی از این قوم در تملّک سرزمین تاریخی مردم تورک آذربایجان بوده، درست در زمانی که مسأله تشکیل کردستان شمالی در خاک آذربایجان از طرف نظامیان ایرانی و نمایندگان کُرد مطرح میشود، از سلب مسئولیّت میشود. قصدی بر چون و چرا در قدرت قانونی فرد یا نهاد معزول کننده ایشان و قانونی بودن عمل نداریم، بلکه تجربه هایمان را مرور می کنیم و شرایطمان را. و مرگهایی خاموش نظیر آیة الله سیدیوسف مدنی را هم می بینیم که مورد تقلید و مرجع دینی و رجوع شماری زیادی از آذربایجانیان بوده است. از طرفی دیگر کسی چون بابک زنجانی را هم می بینیم که البتّه هیچ ارتباطی با مردم آذربایجان هم ندارد و متولّد تهران نیز است، و کسی است که 56 میلیارد یورو را در زمانی که این رژیم سیاسی در بدترین شرایط تحریم اقتصادی قرار داشته است به ایران وارد کرده است که حیات رژیم به چنین پولی وابسته بوده است، چنین شخصی با این خدمت بزرگ، بجرم 2 میلیارد دلار، بزندان می افتد و ...!!!
این امر حاکی از عاقبت نداشتن خدمتکاری به این سیستم هم دارد امّا برای ما از یک جهت دیگر است که مهم است. در هر صورت اینها شرایط ما در زمان حاضر است. در انتخابات مجلس گذشته، کاندیداهایی که می توانستند درد واقعی مردم این سرزمین و مصائب آن را بیان کنند، تأیید صلاحیّت نشدند و اجازه ورود به میدان رقابتها را نیافتند. یعنی افرادی که حرکت ملّی آذربایجان می توانست از آنها حمایت کند و یا ورود آنها بنفع آن بود، اصلاً تا در میدان رقابت هم امکان حضور نداشتند.
آیا با این شرایط می توان امید به موفّقیّت سیاست پیشگیری «حضور در سیاست ایران با چهره های ملّی» را داشت؟ نظام سیاسی حاکم چنین اجازه ای را می دهد؟ فضای موجوددر بوروکراسی اداری و اجرایی ایران، چقدر امکان مانور برای حرکت ملّی را میدهد؟
آیا شرایط گروههای سیاسی کُرد، با حرکت ملّی آذربایجان یکسان است؟
واقعیّت اینست که همین نظامی که به فعّالان ملّی یا افراد دردآشنای مردم آذربایجان اجازه فعالیّت و حق اعتراض و یا عمل در اهداف ذینفع را نمی دهد، می خواهد و خواسته است که سیاست راه دادن به فعّالان کُرد یا طرفدار و هم موضع با گروههای کُرد را در پیش بگیرد. این اقدام را می توانست به منظور: پرنفوذ کردن پایگاه سرزمینی و قدرت کُردها در آذربایجان، برای سرکوب و تضعیف حرکت ملّی آذربایجان، از بین بردن زمینه های تعارض گروههای معارض کُرد با نظام سیاسی و جذب آنها به سیستم، از بین بردن زمینه های اعتراض و خشونت علیه نظام در میان کرد انجام دهد.
این سیاست ایران در قبال کردها را هر نظام سیاسی در چه شرایطی می تواند اجرا کند؟
در شرایطی که یک سیستم سیاسی حتّی اگر حق مدار هم نباشد، احتمال بدهد که زمینه های خطر با اجرای سیاست خاصّ اینچنینی، بعد ها سیستم را تهدید نخواهد کرد، امکان اجرای چنین سیاستهایی وجود دارد.
با توجّه به جمعیّت کردها در ایران که در بالاترین آمار در نظر گرفته شده، جمعیّت شان به 4 میلیون می رسد، و با توجّه به اینکه حتّی با همین آمار حداکثری هم، تعداد قابل توجّهی از کردها هم شیعه می باشند که تعلّقی به گروههای سنّی و معارض و خشونت گرای کرد هم ندارند، رژیم سیاسی تقریباً با آسودگی خیال این سیاست را اجرا می کند و از پرنفوذ کردن و قدرت دادن به کردها در مرکز چندان هراسی ندارد. البتّه تصوّر سیستم این بوده است.
امّا آیا ترکان آذربایجان هم چنین وضعیّت قومی را در ایران دارند؟
جمعیّت ترکان در ایران به نصف کلّ جمعیّت در ایران می رسد یعنی داشتن بالاترین جمعیّت قومی در ایران. حتّی اگر آمارهای گفته شده در ایران و آذربایجانیان را کنار بگذاریم و به گفته اخیر ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیّه بسنده کنیم!!! که البتّه مسئولان ایران خود بهتر صحت این را میدانند و در روزهای اخیر یکی از فرستادگان وزارت خارجه به ترکیّه در سفر رسمی به آنکارا به آن اذعان نمود. جمعیّتی تحصیل کرده و دارای بیشترین فرهیختگی فرهنگی و شعور بالای سیاسی، که رو به بیداری بوده و هویّت طلبند،
با این شرایط، نظام سیاسی را هم داریم که همه به اوضاع آن واقفند، حق مداری و دلبستگی به این اصل بشری و حقوقی را هم در ایران می شناسیم و میدانیم چه اوضاعی و در جامعه و سیاست ایران دارد.
با این اوضاع چه قدر می توان به کنار آمدن نظام سیاسی با حرکت ملّی آذ و تن دادن به خواسته های ملّی و حقوقی نمایندگان آذربایجانی و یا وزیران پایبند به آذربایجان، امیدوار بود؟
آیا می توان حتّی اگر نظام سیاسی، چنین سیاستی را هم اجرا بکند، به روراستی و عدم مکر و خُدعه در آن، امیدوار بود؟
نمونه های تجربه تاریخی مان چه به ما می گوید؟ در این که می توان به حق مداری و عدم حق کشی در آینده امیدوار بود؟
به جنبش مشروطیّت نگاهی بیندازیم که مردم آذربایجان با قهرمانان ملّی خود ستّارخان و باقرخان، به صحنه امده و بیشترین سهم را در پیروزی این جنبش داشتند، امّا متأسّفانه فاقد بصیرت و شعور سیاسی کافی و نخبگی فکری در شناخت ماهیّت جنبشی که برای آن می جنگیدند، بودند، و نمی دانستند که از چنان جنبشی با چنان ماهیّتی – که البته بسیاری آمال انسان مدارانه هم داشت – حقوق مردم آذربایجان و حتّی امنیّت جانی خود اینان، در نظام سیاسی حاصل از آن و برآمده از نتیجه چنین جنبشی، در آتیه نمی تواند برآورده شود. و نمی دانستند که اقوام پیش روی ایشان نیز، وفای به حق و حق شناسی ایشان و البتّه روحیّه بالای انصاف ورزی و رو راستی آذربایجانیان را ندارند. ... اینها نکاتی است که در شناخت مردم شناسی اقوام ایران ونیز مردم تورک آذربایجان باید دور از چشم نماند. مردم ما در خیلی از اوقات خود را فدای دیگری می کنند بسیار بیشتر از دیگرانی که با آنها زندگی کرده ایم، حق شناس اند و کمتر روحیه نژادپرستانه دارند (مگر در نتیجه عملی انعکاسی باشد)، سلحشور، تیزبین، هوشمند و با استعدادند، کمتر اهل نیرنگ و خدعه اند، در موارد زیادی صراحت بالایی در عمل و سخن شان دارند، اما گاهی فراموش می کنند که در صحنه سیاست، حریف و بازیگران میدان سیاست را خوب بسناسند. در واقع پایبندی به قسم های انسانی شان و به عهد شان، مانع میشود که ببینند که خیلی ها ممکن است مانند آنها نباشند. مانند آنها صدا بلند نمی کنند امّا با پنبه آرام و با همین قسم خوردن ها و دوستی ها و وعده ها، سر می برند. نسیت به بسیاری اقوام دیگر، مردم بخشنده ای هستیم و کمتر حسود. مردم ساده ای نیستیم، اما گاهی همه را مثل خود روراست و صادق میدانیم. اگر چه مردم ما هم در زمان پیچیده شده اند. امّا باید به خصوصیّات جامعه شناختی و مردم شناختی خود و دیگران توجّه داشته باشیم.
آنچه در فضای حاضر سیاست و جامعه ایران می بینیم، اینست که ناسیونالیسم فارسی پهلوی در بعد از انقلاب از زمان هاشمی دوباره شروع به احیاء شدن می کند و در دوره احمدی نژاد، روندی افراطی و مریض بخود میگیرد. مریض از آن رو که بجای مستند کردن گفته ها و باورها به اسناد تاریخی، و واقعیّهای موجود و کشف شده در آثار باستانی، بسیاری از نقشه های باستانی مفقود می شوند و آثار اقوام یا مصادره شده یا مخفی میشود. تاریخ را نه از روی واقعیات در دسترس روایت می کنند، که به داستانهای خودخواسته و در اصل ساخته شده و غیرواقعی دیگران برای قوم فارس، پرداخته شده و نشر می دهند. نوعی از تاریخ سازی غیرواقعی، که اکنون روحیاتی از ایرانیان ساخته است، که در روز اعلام نتایج قرعه کشی جام جهانی و هم گروه شدن ایران با آرژانتین، هجوم های صدها و بل هزاران نفری به صفحه مسی در فیس بوک پدید می آید که مطالبی توهین آمیز و از بابت نژاد پرستی در آنجا درج میشود. نظایر اینچنینی مهمّ اند و حاوی پیام های جامعه شناسانه سیاسی.
اینها یعنی ظهور نشانه های خطرناک در ناسیونالیسم فارسی ایرانی و جامعه ایران. که اطمینان به داشتن آتیه حق مدرانه، انسان مدارانه و صلح طلب در ایران را قدری مشکل میکند. ناسیونالیسمی که اینک به غیر از نخبگان فکری ایرانی، در ارگانهای نظام از قبیل سپاه، و دستگاه اجرا هم بخوبی رخنه کرده است. در چنین جامعه ای ظهور هیتلرها را هم می توان به انتظار نشست!!!
بحثی در راهبردهای حرکت ملّی آذربایجان:
مطالب بالا را نه در جهت نفی قاطعِ مطلوبیّت سیاست مشارکت در مجلس و ارگان اجرایی نظام سیاسی، گفتم، بلکه خواهان بیان احتیاط ها و امّا و اگرهای این امر بودم. با شرایطی که وجود دارد و شناختی که از نیروهای سیاسی ایران و گروههای سیاسی آن و سیستم بوروکراتیک آن دارم، نمی توان به توصیه اکید و بی چون و چرای چنین سیاستی اقدام کرد. با توجّه به پتانسیل های ملّی باید راهبرد سیاستی تدوین کرد. با توجّه به کثرت جمعیّتی تورکها در ایران ( که در تهران، کرج و سایر شهرهای آذربایجان ساکن هستند) و فرهیختگی و شعور بالای سیاسی و فرهنگی این مردم، قطعاً هر راهبردی باید در جهت استفاده از این پتانسیل ها که ما داریم و دیگران ندارند و به صحنه آوردن این ظرفیّتها طرّاحی شود.
- در فضای حاضر و شرایط اکنونی، نباید به انتظار آینده و انتخابات مجلس ایرانی که نزدیک هم نیست نشست، انتخاباتی که از اکنون هم نمی توان برای آن نسخه پیچید. اکنون زمانی است که باید از الان آن استفاده کرد و پتانسیل های موجود را شناخت و از آنها بهره جست.
- خواستن و اکتفا به خواستن حقّ تحصیل بزبان مادری که تازه به تحریف و .. هم بیایند آنرا برای ما اجرا کنند، چقدر از دردها و مصائب اقتصادی و اجتماعی ما خواهد کاست؟ این حق خیلی مهم است اما برای رسیدن به این حق و حقوق دیگرمان و با توجّه به شرایط موجود اجتماعی و سیاسی، و توجّه به کثرت جمعیّتی از تهران تا مرزهای آذربایجان با کشورهای همجوار، باید نکته اصلی اتّکا در شعارهای این ملّت، خواستن تشکیل پارلمان ملّی آذربایجان و انتخابات سریع برای آن در کنار رسمی شدن زبان تورکی مطرح شود. و در کنار اینها، أخذ و گرفتن حقّ تشکیل احزاب ملّی آذربایجانی و رسانه ملّی آذربایجان هم باید از تقاضاهای ملّی مردم ما در هر جایی که حضور دارند و می توانند بیان کنند، باشد. و البتّه برای رسیدن به برخی از اینها نظیر رسانه ملّی، فعلاً منتظر تصویب و رسمیّت و راه اندازی آن توسّط دولت هم نباید بود. این را از همین الان با هر آنچه که در دست داریم و با هر امکانی کوچک یا بزرگ میتوان راه انداخت و البتّه در سطح کمی، در سالیان قبل از این پتانسیل استفاده شده است. رسانه برای ما و شرایطی که داریم نباید تنها آن رادیو و تلویزیون رسمی ایران باشد. با فزونی ابزارهای ارتباطی، هر ابزاری که بتواند صدا و تصویر ما و سخن ما را نشر دهد، رسانه ماست و این مسأله ای است که ما نباید از پتانسیل ها و ابزارهای ارتباطی متنوّع آن در دنیای امروز، غافل باشیم.

- و البتّه از زمینه های توفیق در این خواستها، در کنارهم قرار گفتن نخبگان علمی و فعالان اجتماعی است. توجّه به این نکته که، علم و فکر و سپس اقدام اساسی ترین نکته در توفیق حرکتهاست. لازم است هر حرکتی به بعضی نکات اخلاقی هم توجّه کند. نکاتی که گرچه کوچک امّا اتّفاقاً استراتژیک برای هر حرکت و هر تلاشی است. داشتن روحیّه ایثار، تواضع و شجاعت در کنار احتیاط و حزم. «تواضع» از نکات اساسی در کسب مشروعیّت و مقبولیّت سیاسی و اجتماعی افراد اجتماعی و حاکمان در یک سیستم و حرکت است. «تواضع» است که رسول اسلام، نبوّت خود و نائل شدن به اشرف مخلوقات عالم را از داشتن چنین صفت اخلاقی ذکر می کند. تواضع از این جهت برای حرکت ملّی آذربایجان مهم است که بعضی از فعّالان خارج نشین آذربایجانی، هر کسی خود را لیدر میداند! و این بسیار بد است. اگر برای کسی سرزمینش و آتیه آن مهم است، دیگر ادّعا برای چه؟ چه اهمیّتی دارد که، کی باشی و در چه موقعیّتی و دیگران تو را چگونه میشناسند. مهم اینست که هرکه از هر اقدام ممکنی که می تواند برای سربلندی وطنش دریغ نکند. و در هر جایی که هست با جمعی که در کنارش است، در یک حرکت جمعی و مشارکت اجتماعی بی ادّعا و بدون توقّع شرکت کند و از هر اقدامی که از او برمی آید دریغ نکند. انسان عاشق و اهل بصیرت چنین صفتی دارد. خوشبختانه فعّالان اجتماعی و فرهنگی داخل و نخبگان آنها، بی ادّعا اند و بی سر و صدا.

- در موقعیّت کنونی، حرکت آذربایجان، باید توجّه خود را نه در کسب قدرت رسمی، بلکه در قدرت نرم اذهان ملّتش و به حرکت رساندن آن وکسب قدرت از آن جستجو کند. برای امروز ما، توجّه به جنبه های دیگر قدرت که در توصیفات پسا ساختارگرایی و پست مدرن بازگشایی و شناخته شده اند باید مهم باشد. پتانسیل جمعیّتی و کثرت آن، باید از حالت بالقوّه به فعلیّت برسد. امروزه در دنیا، قدرت تنها در قدرت های رسمی دولتها و مناصب اجرایی خلاصه نمی شود. اینها سطوحی از قدرت و مهم اند. امّا قدرت در سطوح دیگر هم جریان دارد و توانایی جابه جایی بین سطوح را دارد. قدرت را میتوان از آفرینشی که در ذهنها بوجود می آوری و برای اینکار از مدیا، ایدئولوژی، عشق به وطن و .. ، جنس، نژاد ، خطابه و فنّ سخن، و .. کمک میگیری، ایجاد یعنی از قوّه به فعل برسانی. قدرت در همین ذهن ملّتها بالاترین پتانسیل خود را دارد که می توان آنرا براه انداخت و به بالاترین حدّ و سطح قدرت یعنی به رسمیّت و قدرت رسمی رساند. این پتانسیل را ما با توجّه به خصوصیّت مهمّ خود، یعنی؛ کثرت جمعیّتی مان که این کثرت امروزه در پایتخت و حوالی آن نیز برای ما یک نکته قوّت است خوشبختانه!!! و نیز خصوصیّات وضعیّتی و موقعیّتی آنان، باید توجّه و براه بیاندازیم و البتّه برای اینکار راهکارهایی وجود دارد. انشالله و با استعانت از الله متعال که مفرماید:

وَ نُریدُ اَن نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استُضعِفوا وَ نَجعَلَهُم اَئِمّه و نجعلَهُمُ الوارثین (قران کریم

تجربه­‌یِ بی­عَدالتی:عَدالت، اخلاق و حقِّ تحصیل به زبان مادری

تجربه­‌یِ بی­عَدالتی:عَدالت، اخلاق و حقِّ تحصیل به زبان مادری

• 
• 

مجموعه: مقاله

منتشر شده در یکشنبه, 20 بهمن 1392 00:08

|نیلوفر ـ حسین غلامی| اوّل بار است که بحث حقِّ تحصیل اقوامِ ایرانی، به زبانِ مادریشان توسط دولت، به صراحت مطرح شده است. عدّه ­ای از بزرگانِ زبانِ فارسی، در "فرهنگستان زبان" مخالفت کرده­ اند، یکی گفته این طرح توطئه است و بزرگِ دیگری گفته است با این کار، کار زبان فارسی زار می شود و ...؛ البته بزرگان زبان فارسی در فرهنگستان توضیح نداده­ اند که زبانِ فارسی چطور طی سده­ ها که زبان مسلط علمی ما، عربی بوده، و اعاظمِ فرهنگ ما بدان زبان می نوشته­ اند و درس می داده­ اند، چرا و چطور کارش زار نشد!

تجربه­‌یِ بی­عَدالتی: عَدالت، اخلاق و حقِّ تحصیل به زبان مادری[1]

.........|حسین غلامی| .........

بر سبیلِ مقدمه:

اوّل بار است که بحث حقِّ تحصیل اقوامِ ایرانی، به زبانِ مادریشان توسط دولت، به صراحت مطرح شده است. عدّه ­ای از بزرگانِ زبانِ فارسی، در "فرهنگستان زبان" مخالفت کرده­ اند، یکی گفته این طرح توطئه است و بزرگِ دیگری گفته است با این کار، کار زبان فارسی زار می شود و ...؛ البته بزرگان زبان فارسی در فرهنگستان توضیح نداده­ اند که زبانِ فارسی چطور طی سده­ ها که زبان مسلط علمی ما، عربی بوده، و اعاظمِ فرهنگ ما بدان زبان می نوشته­ اند و درس می داده­ اند، چرا و چطور کارش زار نشد! و تا پیش از ورود آموزش مدرن به ایران، قومیّتها که به زبان خودشان درس می خواندند و علم می­ آموختند، چه شد که زبان فارسی از بیخ و بُن کنده نشد! سید جواد طباطبایی روشنفکر و فیلسوف سیاسی معاصر نیز در مصاحبه­ ای با تخفیف غریبی نسبت به زبان اقوام سخن گفته بود[2]. برخی هم پیشنهاد داده­ اند گفتگویی بسامان، می­ باید صورت گیرد، بین تمامی اقشار اجتماع و نحله­ ها و گروه هایِ فکری و فرهنگی. ظاهراً گفتگویی عقلانی، تنها راهِ برون­‌شو از این راهِ فروبسته و گشودنِ این گرهِ کور است.

هرچند، برای من روشن نیست که مُراد این بزرگواران، از "گفتگو" دقیقاً چیست. خاصّه در فرهنگ و کشوری که واژه­ ها را به راحتی از معنی تُهی میکنند. آنچه من از گفتگو در می­یابم این است که پاسخی داریم؛ ولی قانع کننده نیست و یا بر آن نقدی وارد است. ورود به گفتگو یعنی آنکه یا می خواهیم بر غِنایِ پاسخ خود بیفزاییم، و یا بر ابهامات روشنی و پرتویی بیفگنیم، و یا می­ خواهیم رأی خود را جرح و تعدیل و یا حک و اصلاح کنیم. البته از برافتادن رأی و موضع مختار خود در مواجهه با نقدها نباید باکی داشت! چه آنکه آنچه محتوای صدق و قوّت استدلال بیشتری دارد می­ماند و آنچه که سُست و نامستدل(و یا استدلالی ضعیف دارد) به تیغِ نقد برافتادنی است و برخواهد افتاد. امّا چند نکته را در اینجا بر سبیل تذکار و تنبّه خواهم آورد. که دستِ کم، گُمان من برآنست که بایسته است، برای حل و رفع عقلانی­یِ مسئله/مشکله­ یِ حقِّ تحصیل قومیت ها به زبان مادری شان، پیش چشم داشت[3]. پُرواضح است که روشنفکران نیز باید در این اتّفاق مبارک شرکت کنند و نقد و نظر خود را ارائه دهند. اگر دولتی مشی و نهج و تصمیمی درست و بسامان می­گیرد که در ترازویِ عَدالت و اخلاق وزنی دارد، بهتر آنست که روشنفکران نیز از آن رأی و راه، با نقد و نظر خود یاری رسانند. اگر دولتی هم بر نهج خطایی ره میسپرد، پر واضح است کار روشنفکر نقد کردن و ارائه­ یِ رأی و نظری است که بتواند رهگشا باشد.

باری، غرض از این مقال چیزی نیست جز آنکه، مقدّمات و مبادی و مبانی­یِ مسئله/مشکله/معضله و راهِ حل­ های ممکن و عقلانی­ ای که از اخلاق و حقوق پاسداری می­توانند کرد را پیش چشم آوریم، و در مسأله/مشکله­ ای که سالهاست گریبانمان را گرفته، و باعثِ نارضایتی قومیّت­ها شده است، تأمل و تعمّق و مدّاقه­ یِ بیشتری کنیم. در این مقال، سعی­ ام برآنست که پنج نکته را به اختصار ایضاح و تقریر کنم. چه آنکه، چنانکه دَر می­ یابم، عدم توجّه و تفطن بدین پنج نکته، اُس و اساسِ صُلب شدن و پیچیده شدنِ این مسئله/معضله است. و بر این باورم تا زمانی که بر سر این پنج نکته یا مدّعا گفتگویی عقلانی و روشن درنگیرد، اتّخاذِ هر رأیی و موضعی، تنها، افگندنِ گرهی دیگر بر گره هایِ آن و دشوار و مبهمتر کردنِ این قصه­ یِ پرغصه خواهد بود.

الف: مقدّمات و مقوّماتِ گفتگویِ عقلانی و اخلاقی

اوّلاً: مقدّماتِ طرح ادّعا و گفتگو:

اگر بخواهیم ادّعایِ موافقان با حقِّ تحصیل اقوام به زبان خود، و مخالفان با این حق را مورد بررسی قرار دهیم، میتوانیم از رأی هابرماس استفاده کنیم؛ در اینجا، دستِ کم چهار شرط را می­بایست برای طرح یک ادّعا پذیرفت:

الف) چیزی را به نحوی "فهم پذیر" بیان کردن؛

ب) این چیز را بیان میکند تا از سوی شنونده[مخاطب] "فهم" شود؛

ج) با بیان این چیز، خود را "فهمپذیر" میکند؛

د) با بیان این چیز، با شخص دیگر به "تفاهم" میرسد[4].

برای فهم داعیه­ های اعتباری، میتوان به گفتار، محتوا، ذهنیّت و بین­‌الاذهانیّت، رجوع کرد، اما هابرماس از "فهمپذیر بودن" (Comprehensibility)، "صدق" (truth)، "صداقت" (thruthfulness)، و "درستی" (rightness) استفاده میکند. در نظریه­ ی هابرماس، سه اصل مهم برای فرایند رسیدن به مفاهمه و وفاق وجود دارد: "شرایط اعتبارِ"، "دعوی هایِ اعتباری"، "اثباتِ حقّانیّت". دعوی های اعتباری با فراهم بودن شرایط اعتبار در هر موقعیّتی توسط گوینده (فرستنده) مطرح میشوند، و دستِ آخر، اثباتِ حقانیتِ دعوی های اعتباری که مقبول و موجّه­ اند نتیجه میشود[5].

باید توجّه داشت که طرح ادّعایی که حتّی یکی از شرایطِ بالا را ندارد، نه عقل­ پسند است و نه موجّه، و نمیتواند قابل دفاع عقلانی نیز باشد. بدین معنا گفتگو و طرح ادّعا به مثابه­یِ "کنشی ارتباطی" (Communicative Action) طرح خواهد شد، که در نهایت برای پذیرش آن در جامعه، می­باید واجدِ سه اصل باشد: "

الف) وفاق(Consensus)،

ب) مشروعیّت­ بخشی(legitimation)،و

ج) موجّه­ سازی(justification)".

این نکته را نیز می­ باید تذکار داد که، هر گونه طرح ادّعایی، می­ باید، منطقاً از درون واجدِ سازواری باشد. به تعبیر دیگری می­ باید و مشروط است به پذیرشِ تام و تمامِ عقلانیّت نظری. یعنی اگر پذیرفتیم "الف، ب" است، صادق است، و "ج، د" است، نیز صادق. پذیرش صدق "الف، ب" است، منتج به کذبِ "ج، د" است، صادق است، نشود و بالعکس. به تعبیر دیگر، می­باید بینِ مدّعایمان و یکایکِ گزاره­ هایی که محتوایِ مدّعایمان را تشکیل میدهد، سازواری منطقی برقرار باشد.

به دیگر سخن، هر مدّعایی که فاقدِ شرایطِ بالا باشد و از درون، از حیثِ منطقی ناساگار(inconsistent) غیرقابلِ پذیرش است و حتّی نمی­ توان آن مدّعا را در گفتگو مطرح کرد.

ثانیاً: تفکیک میان باورها و ایضاحِ ارتباطشان با حقِّ تحصیل به زبان قومی:

باید مشخص کرد، که حقِّ تحصیل و آموزش به زبان یک قوم، جزو امور آفاقی­ اند(objective) و یا انفسی(subjective)[6]؟ امور آفاقی نیز خود بر دو قسم است: الف) امور آفاقی بالفعل، و ب) امور آفاقی بالقوه. مُراد از امور آفاقی بالفعل، آن دسته از اموری است که، بالمآل و بالعفل میتوان صدق و کذب آنها را، ابن­ الوقت تشخیص داد و تعیین کرد. فی­ المثل تشخیص وزن یک میز، نیازی به رأی گیری ندارد. و ابزار و سنجه­ های بالعفل میتواند وزن آن را بر ما روشن کند. و امور آفاقی بالقوّه از آن دسته اموری­ اند که ابن­ الوقت نمیتوان صدق و کذبشان را احراز کرد. برای انفسی باقوّه نیز میتوان مثالی زد: وجود و یا عدم وجود سیار­ه­ ای که یک میلیون سال نوری آن طرف تر از کره­ یِ زمین است. مشخص نیست آنچه را توسط تلسکوپ و جز آن رصد میکنیم واقعاً وجود دارد، و یا بعد از گذشت سالها نور آن سیاره به ما رسیده است؛ و خود آن ستاره دیگر در میان هست یا نیست. علمای علم نجوم در مورد اموری از این دست، با توجّه به داده­هایشان وفاقی ضمنی را حاصل میکنند، تا زمانی که ابزار صدق و کذب و یا ابطال رأیشان از حالت بالقوه به حالت بالعفل برسد. در باب امور آفاقی اجتماعی نیز راهی جز آن نیست که ما دست به دامانِ رأی گیری شویم، و از سر گفتگو و وفاقی جمعی موضعی و رأیی را اتخاذ کنیم.

امور انفسی نیز، خود مشتمل بر چهار صنفند:

الف) نشاندهنده­ ی قصدِ تحریکند: یعنی میخواهند مخاطب را به کاری در آینده وادار کنند.

ب) نشاندهنده­ ی التزامند: یعنی نشاندهنده­ یِ آنند که خود در آینده، ملتزم به انجام کاریست.

ج) وصف­ الحال­‌اند/وصف­الحالی­‌اند: یعنی فقط واکنش بیرونی­ یِ آنچه در درون میگذرد را نشان میدهند.

د) باورهای ایجادی: یعنی باورهایی که سعی شان اینست که با خودِ سخن گفتن(سخن گفتن فی­ نفسه)، چیزی را ایجاد کنند.

امور انفسی از این حیث، چندان سنجه­ یِ قابل اعتماد و عینی­ ای را در اختیار ما نمیگذارد که بتوانیم بدان متوسّل بشویم. آنچه که روشن است، حقِّ تحصیل یک قوم به زبان خود، جزو امور انفسی نیستند، لامُحاله جزو امور آفاقی­ ای است که میباید با رأی­ گیری تکلیف آن­را مشخص کرد. و این غیر از دخالت مستقیمِ دولت است، بی­ توجّه به یک وفاق عمومی. نکته آنست که تنها برای باورهایِ و امورِ آفاقی بالقوّه و باورها و امور انفسی می­ توان و می­ باید دست به رأی­ گیری زد. باورها و امور آفاقی بالفعل را نمی­توان به رأی گذاشت. چه آنکه خیانت به حقیقت است، و اگر باورهایِ آفاقی بالقوّه و یا باورهایِ انفسی را بدون رأی گیری به جماعه تحمیل کنیم، خیانت به عدالت است.

بدین قرار "حقوقِ" بشر، جزو امور و باورهایِ آفاقی بالعفل است، که نمی­ تواند و نمی­ باید به رأی­ گیری گذاشت. و نمی­ توان به بهانه­ یِ آنکه اکثریّتی "الف" را پذیرفته­ اند و یا باور دارند، رأیِ اقلیّتی که به "الف" باور ندارند و یا نپذیرفته­ اند و فی­ المثل به "ج" باور دارند را نادیده گرفت و پایمال کرد. باید توجّه داشت که در اینجا رویِ سخن­ ام با هرآنچه است که با "حقوقِ طبیعی بشر" ربط و نسبتِ وثیق دارد. و یکی از این "حقوق حقّه" و غیر قابل انکار و چشم­پوشی، حقِّ تحصیل به زبان قومی است. به دیگر سخن نمی­ توان در بابِ آنچه که به حقوقِ جهانی بشر مربوط است، دست به رأی­ گیری زد؛ از جمله حقِّ تحصیل به زبان یک قوم که جزو حقوقِ حقّه­ یِ ایشان است.

ثالثاً: ارتباطِ باورها با منابعِ هنجارگذار:

باید مشخص کرد، که، امور چه آفاقی بالفعل باشند، چه آفاقی بالقوّه، با کُدام یک از منابع ششگانه­ یِ هنجارگذار رابطه یا ترابط دارند. چه آنکه، بایدها و نبایدها از این شش منبع هنجارگذار ناشی میشوند. یعنی به کدام یک از:

الف) اخلاق،

ب) حقوق،

ج) آداب و رسوم،

د) دين و مذهب،

و) مصلحت‌انديشي،

ی) و زيبايي‌شناسي؛ تعلّق دارد.

طرح این مدّعا که فی­ المثل حق تحصیل به زبان مادری، ذیل منبع هنجارگذار حقوق قرار میگیرد، بدین معناست که باید مستدلاً نشان داد که، چرا ذیلِ یکی از پنج منبع هنجارگذار دیگر قرار نمیگیرد. و چرا ذیل منبع هنجارگذار "ب" می­باید قرار گیرد. و اگر منابع هنجارگذار با یکدیگر در تضاد یا تخالف اُفتند، باز می­بایست نشان داد که فی­المثل چرا منبع هنجارگذار "ب" بر "الف" اولویّت و ارجحیّت دارد. و این اولویّت و ارجحیّت به کدام توجیه و استدلال قابل دفاع است؟

سئوالاتی که در اینجا میتوان مطرح کرد از این قبیل است، و یا دستِ کم به ظنِ من این دست سوالات مهمتر می­نُمایند:

حقِّ تحصیل به زبان قومی/یا عدم حق تحصیل به زبان قومی، یک مصلحت است؟ و اگر مصلحت است یک مصلحت قومی است؟ یا مصلحتی ملّی؟ و یا جهان­وطنی؟ آیا مصلحت قومی، با مصلحت ملّی و جهان­وطنی بی ربط و نسبت است؟ و یا ربط و نسبتی دارد؟ پاسخ به هر کدام، یعنی آنکه دلایلِ ردِّ خود در باب دیگر سؤلات و اقبال به دیگری را می­بایست تقریر و ارائه کنیم. (توجّه دارم که مصلحت و مصلحت­اندیشی چه ابهامِ غامضی دارد، و توجّه دارم که، برخی مصلحت اندیشی را در تقابل با حقوق و برخی در تقابل با اخلاق و برخی در تقابل با اخلاق و حقوق تؤامان، میدانند و برخی برعکس). این نکته را نیز می­باید پیشِ چشم داشت که هنجارها ذیلِ منابع هنجارگذار هنگامی، قابل توجیه خواهند بود که: "پیامدها و آثار و نتایج جنبی برای ارضای منافع هر فرد که انتظار میرود از یک تطابق کلّی با آن هنجار حاصل آمده، بدون اجبار و اکراه توسط همه پذیرفته شود"[7]. آنچه که مسلّم است، اینست که، حقّ تحصیل به زبان مادری یک قوم، با منبع هنجارگذار اخلاق(الف) و حقوق(ب) بیشترین ترابط و پیوند را دارد.

ب: دو راهِ­ حل با توجّه به نظریه­ِ عَدالت:

رابعاً: عَدالت به مثابه­ یِ به رسمیت شناختنِ آزادی و تفاوت:

گُمان می کنم رأی جان راولز فیلسوفِ سیاسی و نظریه­ پرداز عدالت در اینجا رهگشا باشد، او با استعاره­ ای سعی می کرد عدالت مورد نظر خود را توضیح دهد. راولز وضعیّتی را ترسیم می کند و نامش را وضعیّت نخستین (original position) می نهد؛ تصوّر کنید مردم زیر حجابی از جهل(under a veil of ignorance) می زیسته­ اند، بی­ آنکه به چیزی اعم از دین و فلسفه و سیاست و جز آن باور و اعتقادی داشته باشند، به تمامی مصادیقِ متصوّر اندیشیدند و گمانه­ زنی ها و محاسباتشان را انجام دادند و به نوعی اجماع و وفاق از طریقِ معاینه و مقایسه اطّلاعات بدست آمده از منابع مختلف(overlapping consensus) دست یافتند؛ یعنی بالاخره از طریق وفاقی جمعی به سامانی دست یازیدند که در آن دو توقّع را متصور میشوند:

یکی: آنکه بیشترین "آزادی فردی" ممکن برای همه موجود باشد. دو دیگر: بالاترین میزان "برابری کامل" از جهتِ امکانِ کسب توفیق/بخت/شانس برای همه فراهم باشد. این دو توقّع موجبِ تثبیتِ دو اصل بسیار مهم خواهد شد(و این دو توقّع را تعریف نیز میکند)، که از یک جامعه منصف، حق داریم انتظار داشته باشیم. یکی اصل آزادی(liberty principle): بدین معنا که هر شخصی باید حقّی داشته باشد، برابر با گسترده­ ترین نظام تام و تمام آزادی های اساسی برای همه و سازگار با یک نظام برای همه. دو دیگر اصلِ اختلاف/تفاوت(difference principle): که نابرابریهای اقتصادی و اجتماعی باید طوری باشند که اوّلاً: کاملاً بنفعِ تنگ­دست ترین مردم باشد و آن هم در محدوده­ یِ اصل عادلانه پس­ انداز. ثانیاً: اینگونه نابرابریها مربوط به مشاغل و مناصبی است که مطابق اصل منصفانه برابری شانس آدمها باید در اختیار همه باشد[8]. و این دو اصل خود، دو قاعده را تکمیل میکند: الف) اولویّت منطقی، اصل اوّل نسبت به اصل دوم محرز است، یعنی آنکه آزادیهای اساسی را نمیتوان محدود کرد مگر به نام آزادی. ب) در هر وضع و موقع، دغدغه­ یِ عدالت باید نسبت به اصل "کارآیی و رفاه" اولویّت داشته باشد.

بدین قرار، شهروندان یک جامعه، در موقعیّتی یکسان و شرایطی منصفانه قرار میگیرند. و همه میتوانند آراء و انظار خود را پیش بنهند، تا مورد سنجش، ارزیابی و داوری­یِ عقلانی قرار بگیرد. امّا سوال اینست که چطور و چگونه میتوان از میان این آراء و انظار متخالف، به رویه­یِ مشترک عقلانی­ ای دست یازید؟ به دیگر سخن، چگونه میتوان "داوریهای قابلِ ملاحظه" (Considerable judgments) خود را به اصول مشترکی جهت تدوین عدالتی منصفانه تبدیل کرد. راهکار راولز "موازنه­ یِ متأملانه" (reflective equilibrium) است. که در بُنِ خود واجد منشِ گفتگوست. موازنه یِ متأملانه وضعیتی است که افراد متفاوت، با گفتگوهای نقادانه، و چانه زنی های مختلف، به امکانِ رسیدن، به یک نقطه­ یِ تعادلِ جدید به عنوان اصلی مشترک پی میبرند و راه می­یابند. در چنین وضعیتی، لزوماً و در همه جا، طرفین گفتگو بر دیگری قیدی نمی نهد تا به توازنی برسند. بلکه، این گفتگو یا به تعبیر دیگر، تأملاتی که مُدام در حالتِ روند و آیند و تعاملی جمعی قرار دارند؛ مسبب جرح و تعدیل، و حک و اصلاح مواضع ایشان میشود. گاه یکی بر دیگری فائق می­ آید و قید می نهد و باعث اصلاح و تغییر موضع دیگری می شود و گاه هر دو طرف باعث چنین مُهمی میشوند.

خامساً: عَدالت به مثابه­ یِ به رسمیّت­ شناسی و و محترم شمردن(یا عدم تحقیر و تبعیض):

آنچه که امروز بر ما آشکار است، زبان با هویّت اجتماعی و شخصی­یِ(Personal Identity) فرد(Individual)، و هویّت­هایِ قومی و ملّی و دینی و مذهبی­یِ افراد ارتباط وثیق دارد[9]. زبانشناسان قومی نیز بر این نکته صِحّه گذاشته­ اند که قوام و دوام زبان جمعی و رسمی یک جامعه، به قوام و دوام زبانهایِ قومی موجود در آن فرهنگ است. هویّت­ های قومی نیز قوام­ بخشِ هویّتِ ملّی­ اند. و سرکوب و تحمیلِ هویّتی یکسان، تنها منتج به شکاف و پاره پاره شدنِ بافت و پیوند و "همبستگی"­یِ(Solidarity) اجتماعی خواهد شد[10]. آنچه که امروزه، به نام "خودکشی زبانی"(linguistic suicide) می­شناسیم، تنها باعثِ ضعف و سستی و زوال زبان رسمی و هویّتِ افرادِ یک کشور و اجتماع میتواند شد[11]. این ارتباط هویّت و زبان با فرهنگ؛ با رشد و شکوفایی روانشناختی و اخلاقی و تعلیم و تربیتی، چیزی نیست که بتوان آن را به هر نحوی از انحاء به شکل و یا چیز دیگری فروکاست. یکپارچه­ سازی زبانی یک جامعه در باب آموزش و تحصیل، در تخالف تام و تمام با شَکلگیری و یکپارچگی "هویّت شخصی" قرار دارد.

به تعبیر دیگر، اگر هویّت شخصی­ یِ فرد نتواند، آنچنان که باید، رشد کند، شکوفایی و رشدی برای آن فرد نمیتوان متصور شد. به همین جهت، برای حل و رفع این مسئله(حقِّ تحصیل اقلیتهای قومی) از راه دیگری نیز میتوان رفت. و آن پرهیز و اجتناب از "تحقیر"(humiliation) یا "بی­ احترامی"(disrespect) است. تجربه­ یِ بی­ عدالتی اجتماعی همیشه برحسب دریغ داشتنِ حقِّ شناسایی­ ای (recognition) که مشروع شمرده میشود، سنجیده میشود. چه آنکه، به رسمیّت­ شناسی اجتماعی، یک امر ضروری است. در واقع انتظاراتِ هنجاری­ ای که افراد از جامعه دارند، در جهتِ شناسایی اجتماعی توانایی های آنهاست. عدالت یا سلامت یک جامعه با توجّه به میزانِ توانایی آن در تضمینِ شرایطِ شناساییِ متقابل سنجیده میشود، که در آن شکلگیری هویّت شخصی و در نتیجه، خودشکوفایی فردی به خوبی پیش بروند. کیفیّت روابط شناسایی اجتماعی باید نقطه­ یِ مرجع را در مفهومِ عدالت اجتماعی تشکیل دهد. برابری اجتماعی باید درباره ­یِ ممکن ساختنِ شکلگیری هویّت شخصی برای تمام اعضایِ جامعه باشد. این قاعده مترادف با این گزاره و یا ادّعاست که این ممکن­ سازی، خودشکوفایی­ ای است که هدفِ واقعی رفتارِ برابر با همه­ یِ افراد جامعه است[12].

یکپارچگی(Integrations) هویّت شخصی، با بسامانی و یکپارچگی هویّت جمعی گره خورده و در هم تنیده­ اند. همچنین، یکپارچگی­یِ هویّت شخصی، سلامت روانی فرد را رقم خواهد زد. و از این جهت، کیفیّت سلامتِ روانی و اخلاقی­یِ فرد در جامعه و به طریق اولی کیفیّتِ روانی و اخلاقی­یِ جامعه فزونی میگیرد و فرد رشد بیشتری می­یابد و شکوفاتر میشود. چنین سلامت روانی­ ای، تضمین کننده و شکوفاکننده و استعلادهنده­ یِ سلامتِ اخلاقی فرد است. چه آنکه هرچه هویّت شخصی یکپارچه­ تر باشد، و سلامت روانی از کیفیّت بالاتری برخوردار؛ شخصیّت و منش و رفتار اخلاقی فرد، و هماهنگی ساحتِ انفسی و آفاقی او نیز، منسجمتر و سامانمندتر خواهد شد. گفتنِ این نکته در اینجا مهم می­نُماید که، عَدالت اجتماعی، پایه و ریشه­ اش در یکایکِ افرادِ یک جامعه است؛ و نه در دوگانه­یِ "اکثریّت و اقلیّت". هر فرد، باید در سه حوزه از مزایایِ یکسانی بهره­مند شود: "عشق، رفتار برابر در حقوق و قانون، و احترام اجتماعی". هر نوعی تبعیض و تحقیر و بی­احترامی در این سه ساحت، سلامتِ روانی و اخلاقی، و عدالت را به خطر خواهد انداخت و هرسه، را به مُحاق خواهد کشاند و در نهایت، دست یازیدن بدانها را مُحال خواهد کرد.

بنا بر آنچه گفته آمد، می­توان از دو راه به سمتِ  مسئله­ یِ حقِّ قومیت­ها و تحصیل به زبان قومی­ شان رفت. یکی راهِ ایجابی است که با توجّه به تفکیک باورها به آفاقی و انفسی می­توان حکم آن را صادر کرد. چنانکه نشان داده شد، حقِّ تحصیل به زبان مادری قومیّت­ها جزو باورهایِ آفاقی بالفعل است، و از این حیث به هیچ عنوان قابلِ فروکاستن به رأی اکثریت و رأی­ گیری و جز آن نیست. حقیقت­ جویی و عدالت­ طلبی حکم می­کند بدین حق تمکین کنیم. دودیگر، راهی سلبی است، و آن اینکه، نشان دهیم، آیا محق ندانستنِ قومیّت­ها برای تحصیل به زبان قومی و مادری­شان، حاکی از "بی­عَدالتی" و یا "تجربه­ یِ بی­عَدالتی" و خاصّه تحقیر و بی­ احترامی در حقِّ ایشان خواهد بود یا خیر. بنا بر آنچه گفته آمد، قائل نشدن به چنین حقّی عینِ تجربه­ یِ بی­عدالتی است. پُرواضح است، چنین رویکردی در موردِ حق و حقوقِ دیگر اقلیّت­ها نیز بسط پذیر است.

پی‌نوشت‌ها:

[1] . چند ماهِ پیش طیِ گفتگویی با دوست بسیار عزیز و استاد گرانقدر مصطفی ملکیان در این باب نکاتی را ذکر کردم، ایشان هم اشارت دادند که سر فرصت مقاله­ای بنویسم و مدّعیات را در منظر عموم بگذارم. گرفتاری­ها مانع شد، تا اینکه اخیراً این بحث مجدداً به قوّت و شدّت درگرفت و نوشتنِ مقاله را ضرورت بخشید.

در نهایی شدنِ مقاله از نکات و اشارات و گفتگو با دوستانِ عزیز و دانشوری بهره بردم که مایلم از ایشان صمیمانه تشکر کنم: مصطفی ملکیان، سروش دباغ، حسین کمالی، نیما افراسیابی، آنّا پونتیه، امیراحسان شادکام؛ و مهرنوش و مانی طریق، یولیا آکر.

[2] . دکتر سید جواد طباطبایی در مصاحبه­ ای با عنوان « حافظه(تاریخ شفاهی علوم انسانی) تسویه حساب با بقایای فکر چریکی » با ماه­نامه­یِ مهرنامه به شماره و تاریخ: شماره 29 تیر 92، گفته بود: « اینکه برخی می‌گویند شما تحت ستم بوده‌اید و نمی‌دانستید که دارند به اجبار زبان فارسی را در مدارس به شما می‌آموزانند، مسأله جدیدی است که پشتوانه فرهنگی و تاریخی ندارد و نشات گرفته از ایدئولوژی‌های جدید است. گمان نمی‌کنم برخی کسانی که این سخنان را می‌پراکنند مجانی این کار را می‌کنند »(ص186). آقای طباطبایی نمی­گویند چرا سخنی که از ایدئولوژی جدید ریشه و نشئت گرفته باشد، باطل است! و اینکه به کدام توجیه انگ و برچسب و تهمتِ فساد مالی به ایشان میزنند؟! یا در جای دیگری در همان مصاحبه گفته­ اند که: « يك ايراني متوسط را با يك اهل آذربايجان به اصطلاح «شمالي» مقايسه كنيد، البته اگر روسي يا چند كلمه انگليسي نداند، خواهيد ديد كه استاد دانشگاه باكو به اندازه دهاتي ايران سواد و بيشتر از آن شعور ندارد»(ص187) آشکارا توهینی صورت گرفته، که نمیشود به عنوان «نقد» پذیرفت! اینقدر با تخفیف و توهین سخن گفتن و از منظر بالا نگریستن و تمرکزگرایی غریب است. نکته آنکه آقای طباطبایی برای کثیری از مدعیات خود در این مصاحبه در مورد مخالفتشان با حق تحصیل اقوام به زبانهای قومیشان استدلالی اقامه نمی­کنند. یا همانگویی میکنند، و یا به انگی در میگذرند!  این را در کنار مدعای «ایرانشهری» ایشان قرار دهید و فروکاستن تمامی تنوع فرهنگی ما به نقطه­ای نامعلوم!

اخیراً حیدر شادی،پژوهشگر و استاد دانشگاه ارفورت در آلمان مقاله­ی مستدل و بسیار خوبی را در نقد آراء طباطبایی در بابِ "مدرنیته­یِ ایرانی" او و سخنانش در مورد زبانِ ترکی منتشر کرده است؛ که به تفصیلِ این بحث مدد میرساند:

-      کسوف و نوزایش "خرد ایرانشهری" به مثابه روایت تاریخی و برساخته اجتماعی(نقدی بر پروژه "مدرنیته ایرانی" سید جواد طباطبائی و سخنان او درباره زبان ترکی). منتشر شده در سایتِ رادیو زمانه:

-         http://www.radiozamaneh.com/123098#.UvX0ULSJbNG

[3] . عمومِ مشکلات و مصائبی که تا به حال، در باب حقوقِ اقلیّتها، اعم از قومی، دینی و جنسی، سیاسی و جز آن پیش آمده، از پی دخالت مستقیمِ دولت بوده است. معضله­یِ حقِّ تحصیل اقوام به زبان قومیشان نیز، مسئله/مشکله­ای است که با معضله­یِ عَدالت درتنیده شده است. و مشخصاً با عَدالت توزیعی و اجتماعی آمخیته.  فون هایِک اقتصاددانِ فقیدِ لیبرال، در باب عدالت اجتماعی بر این رأی بود که، عَدالت توزیعی-اجتماعی افسانه­ای بیش نیست. همو برآن بود که، اموری هستند که یا خودشان وجود دارند و بر اثر تولّد و تکوّن طبیعی پدید می­آیند و یا اگر دخالت و دخل و تصرفی برای پیدایی و پدیدار شدن و تولدشان صورت بگیرد، خواهند مُرد. در واقع عدالت اجتماعی نیز از همین دست مقولات است که زایشی طبیعی دارد، همچون زبان و فرهنگ. به امر و اراده و کنترل کسی و جایی پدید نمی­آید و اگر چنان پدید آید، محکوم به شکست است[3]. عدالت اجتماعی نیز اگر که بخواهد از بالا و از مرکزی، نظمی و نسقی به جامعه ببخشد، از آنجا که از بالا به پایین شکل گرفته و از مرکزیّتی برخوردار، محکوم به شکست. در ثانی این نوع مداخله­یِ یک دولت در اموری از این دست، آشکارا، نشان از آن دارد که تلقّی ایشان از حقوق یک تلقّی جمعگروانه(collectivistic) است، و نه فردگروانه(individualistic). یعنی آنکه، اگر کسی و چیزی حقّی دارد، از جانب دولت این حق بدو داده شده است، و هیچکس فی­نفسه واجدِ حقّی نیست، نه حق تحصیل و نه حقوق دیگری. در نظریۀ نظم خود انگیخته (Theory of spontaneous order)، که لُبِّ مدعای این آن، این است که : «ساختارهای کلی حاصل جمع اَعمال افراد(Individuals) است. فریدریش فون هایِک، در کتاب مشهورش «قانون، قانونگذاری و آزادی» مفصلاً در این باب سخن گفته. ر.ک.به:

-          Friedrich Hayek,. Law, Legislation and Liberty.1970–1979.

[4] . J. Habermas., Was ist Universal Pragmatik? in der Kommunikation und der Entwicklung der Gesellschaft. (1979), p.2.

[5] . ibid., pp.4-5.

[6] . تقسیمبندی­یِ باورها به دو نوع باور آفاقی بالفعل و بالقوه و چهار نوع باور انفسی را آقای مصطفی ملکیان انجام داده که بنظر من نیز کاملاً قابل دفاع است. نگاه کنید به:

-          ع. سروش، م.م. شبستری، م.ملکیان،م.کدیور؛ سنّت و سکولاریسم: صراط،1384، صص247-254.

[7] . J. Habermas., Moralbewußtsein und kommunikatives Handeln, Frankfurt am Main 1983,p.103.

[8] .John Rawls.,  A Theory of Justice. Cambridge, Massachusetts: Belknap Press of Harvard University Press, 1971. P. 93.

[9] . مباحثِ بسیار بینِ هویّت­شناسان و انسان­شناسان و زبانشناسان قومی در بابِ نسبتِ هویّت و زبان در گرفته است. کتاب ذیل از جان، ای جوزف، اثری ارزنده برای آشنایی تفصیلی در مرود ارتباط هویّت و زبان با ملیّت و قومیّت و دین و مذهب است:

-          John E. Joseph., Language and Identit: National, Ethnic, Religious, Palgrave Macmillan, 2004.

[10] . پُر واضح است با توجّه به بحث "صدقِ" مدعا و ... که طرح کرده­ام، مُرادم از «همبستگی» (Solidarity) همان «همبستگی»ای نیست که ریچارد رورتی فیسلوفِ فقید امریکایی مُراد می­کرد. برای آشنایی با رأی رورتی ر.ک به:

-          Richard Rorty., Contingency, irony, and solidarity. Cambridge: Cambridge University Press, 1989.

همچنین کتاب ارزشمندِ زیر که مناظره­یِ انگل پاسکال و ریچارد رورتی در باب «صدق» است. رورتی فیلسوفی است که از سنت تحلیلی به سنت قاره­ای تغییر مسیر داد و پاسکال فیلسوفی که از فلسفه­یِ قاره­ای-فرانسوی به سمتِ سنت تحلیلی. رورتی از در مخالفت با صدق درآمد و پاسکال از در دفاع از صدق. به تازگی دوست دانشور و عزیزی در حال ترجمه­یِ این اثر است، که اُمید میبرم به زودی منتشر شود. ر.ک به:

-      Richard Rorty & Pascal Engel., What's the Use of TRUTH?. Columbia University Press, 2007.

[11] . خودکشی زبانی(linguistic suicide)، بدین معناست که، قومیتهایی که زبان خاص خود را دارند، از جایی تصمیم می­گیرند که، از زبان قومیشان دست بشویند و تن به زبانِ رسمی­ای بدهند که به ایشان تحمیل شده است. اندک اندک زبان قومی سست و بی­جان می­شود و در نهایت منجر به مرگ آن زبان خواهد شد. تجربه­ای که در برخی کشورها اتّفاق افتاده. و در نهایت مسبب سستی و ضعف و روند رو به زوالِ زبان رسمی نیز شده است. علاوه بر آن هوئیّت و سلامت روانی افراد گویشور بدان زبان نیز آسیبهای جدّی میبیند. برای نمونه به این پژوهش در مکزیک ر.ک. :

-          David Beck and Yvonne Lam., Language loss and linguistic suicide: A case study from the Sierra Norte de Puebla, Mexico.

[12] . این بحث در واقع، لبِّ مدعای نظریه­یِ تازه­ای در باب عدالت است که اکسل هونت فیلسوف معاصر آلمانی مطرح کرده است. تا جایی که میدانم در ایران نه تنها اثری از هونت و یا در باره­یِ او علی­رغم اهمیّت و شهرت بسیارش ترجمه نشده است؛ به آراء او حتّی اشاره­ای هم نشده است. در اینجا وامدار مقاله­یِ مشهور اکسل هونت هستم با عنوان «بازشناسی و عدالت(طرح یک نظریه­یِ چندگانه­یِ عدالت)» که لب رأی خود را در آن تقریر کرده است. ن.ک. به:

-          Axel Honneth., Recognition and Justice(Outline of a Plural Theory of Justice)., Acta Sociologica, 2004., 47:351.

هر چند نظریه ­یِ عَدالتِ اکسل هونت به گمانم خالی ضعف و ایراد نیست. و بزرگترین مشکل آن تکیه­اش بر معرفتشناسی هگل است. هرچند خود هونت سعی کرده معرفتشناسی هگل را بازسازی کند و به دستاوردهای فیلسوفانِ تحلیلی و معرفتشناسان معاصر کاملاً توجّه دارد. امّا نیازمندِ آنست که معرفتشناسی­ای که هونت به کار میگیرد بازسازی شود. اُمیدوارم در آینده­یِ نه چندان دور، مقاله­ای که در دستِ نوشتن دارم در باب مشکلاتِ معرفتشناختی رأی هونت و بازسازیِ آن تمام و منتشر شود.

«بازنشر این مقاله بدون ذکر نام منبع مجاز نمی‌باشد. »

لابی پان فارسیزم در اروپا وآمریکا: احسان آستارالی

لابی پان فارسیزم در اروپا وآمریکا

احسان آستارالی

 این مقاله چند سال قبل نوشته شده است ولی به خاطر اهمیت موضوع , خواندنش  همیشه  ارزش دارد.

لابی گری امروزه به هنر دیپلماسی در جهان پر رمز و راز سیاست تبدیل شده است و هر کشور و گروهی که بتواند لابی قوی داشته باشد در جهان سیاست دست بالا خواهد داشت. لابی می تواند تهدیدها را به فرصت برای یک کشور و گروهی تبدیل کند و نبود آن می تواند همه فرصتها را بسوزاند.

بعضی از افراد وقتی اسم لابی و لابیگری را می شنوند در ذهنشان یک سیاستمدار و یا وجود یک نماینده از گروهی در مجلس فلان کشورتداعی می شود اگر چه این نظر هم متین است ولی همه قضایا و مراحل لابی را شامل نمی شود. امروزه علاوه بر لابیگری سیاسی و حفظ منافع سیاسی یک کشور یا یک گروه، لابیگری فرهنگی و اقتصادی هم از اولویت خاصی برخودار شده است و می توان گفت لابی پان فارسیزم بیشترین تکیه را به لابی فرهنگی و سیاسی معطوف کرده اند متاسفانه در این راه هم موفقیتهای زیادی  بدست آورده اند.

لابی پان فارسیزم در اروپا و آمریکا با نفوذ در مراکز سیاسی،  تحقیقاتی و دانشگاهی و همچنین در رادیو و تلویزیونها توانسته است جایگاه محکمی برای خود ایجاد و خود را به عنوان مرجع درباره مسائل ایران و خاورمیانه مطرح کنند و توانسته اند ذهن بسیاری از سیاستمداران، محققین، خبرنگاران و آژانس های خبری را بر اساس منافع پان فارسیزم توجیه و هدایت کنند.

بیشتر مراکز شرق شناسی در اروپا و آمریکا در اختیار عناصر پان فارسیست می باشد و تمامی تولیدات فکری و قلمی آنها هم بر اساس منافع فارسها میباشد از جمله تحریف تاریخ"ممالک محروسه"  بی توجهی به داشته های فرهنگی "ملل غیر فارس" در ایران و تلاش برای حذف فرهنگ و زبان آنها از مراکز شرق شناسی و ایران شناسی را می توان قسمتی کوچک از سعی و تلاش آنها برای زدودن فرهنگ، زبان و تحریف تاریخ این ملل دانست.

در بعد سیاسی هم تمام تلاش آنها بر تحریف اخبار و بایکوت اخبار "ملل غیر فارس" از سوی خبرنگاران پان فارس می باشد همچنین تلاش برای نشان دادن خود به عنوان آلترناتیو برای آینده سیاسی ایران از دیگر تلاشهای لابی پان فارسیزم می باشد.

مراکز لابی گری پان فارسیزم

اروپا

 کانون توحید :بزرگترین مرکز لابی گری پان فارسیزم در اروپا"کانون توحید" در لندن می باشد که از گذشته در دست گروههای مذهبی پان فارسیزم بود ه است  از جمله در قبل از انقلاب 57 دکتر شریعتی هم در این مرکز سخنرانی می کرد  و حالا هم بیشتر در اختیار اصلاح طلبان حکومتی است. اصلاح طلبان حکومتی تقریبا می توان گفت در اروپا بزرگترین لابی گری پان فارسیزم را هدایت می کنند. وزیر ارشاد خاتمی آقای مهاجرانی هم که حالا لندن نشین شده است در این مرکز گاهی سخنرانی می کند.

انجمن اسلامی دانشجویان خارج از کشور: این انجمن که شبیه" دفتر تحکیم وحدت" در داخل می باشد در اروپا و آمریکا فعال می باشد و تقریبا تحت تسلط طرفداران اصلاح طلبان حکومتی است. بعضی از دانشجویان تحکیم وحدت که از کشور های اروپائی بورس تحصیلی گرفته اند فعلا در راس این تشکل قرار دارند سعید رضوی فقیه که قبلا در داخل کشور عضو شورای مرکزی تحکیم وحدت بود در راس این انجمن می باشد.

رادیو زمانه: رادیو زمانه هم با پول یکی از موسسات هلندی تامین می شود و از طرف روزنامه نگاران و خبرنگاران اصلاح طلب که از  ایران رفته اند اداره می شود. این رادیو هم از کانونهای لابی گری گروههای پان فارسیزم شده است این رادیو که برای گسترش دموکراسی و حقوق بشر در ایران باز شده است تمامی اخبار و حوادث مناطق "ملل غیر فارس" در ایران را بایکوت می کند و فقط بر اساس منافع ملی فارسها حرکت می کند.

سایت روز آنلاین: یکی از فعالترین سایتهای سیاسی گروههای پان فارس می باشد که پول این سایت هم از طرف موسسات خارجی تامین می شود و اکثر نویسندگان این سایت حقوق می گیرند و سردبیر سایت هم مسعود بهنود رونامه نگار پان فارس است. این گروه خبرنگاران تقریبا لابی اصلاح طلبان حکومتی در اروپا و آمریکا می باشند. اینها علاوه بر کار خبرنگاری لابی گری اصلاح طلبان حکومتی را هم،  بیشتر در اروپا انجام می دهند

.

رادیو فردا: اگر چه پول این رادیو از طرف رادیو صدای آمریکا تامین می شود ولی در اصل محل تجمع روزنامه نگاران پان فارس است که نمایندگی گروه های میانه رو داخل حکومت یعنی اصلاح طلبان و گروههای ناسیونالیست فارس را انجام می دهند. این رادیو در خدمت اهداف گروههای پان فارس می باشد و تقریبا اخبار خود را بر اساس منافع ملی فارسها تنظیم می کند اخبار آذربایجان در این رادیو یا تحریف می شود یا بایکوت می شود.

بی.بی.سی. فارسی: این رادیو هم تقریبا مثل رادیو فردا کار می کند و گاهی ناسیونالیست تر از رادیو فردا هم می شود. اخبار این رادیو و سایت رادیو هم در خدمت منافع فارسها است اخبار مناطق "ملل غیر فارس" در این رایو هم تقریبا بایکوت یا تحریف می شود.  این رادیو بیشتر اخبار ارامنه را در ایران پوشش می دهد.

لابی پان فارسیزم در اروپا علاوه بر این گروههای خبری و غیره از سوی مراکز دانشگاهی و افراد منفرد هم هدایت می شود مراکز فرهنگی در تمام کشورهای اروپا که با نام ایران باز می شوند تقریبا لابی گری پان فارسیزم را پیش می برند. مثلا در هلند در یکی از مراکز شرق شناسی دکتر تورج اتابکی که کتاب"آذربایجان و قومیت " را نوشته است دقیقا لابی گری پان فارسیزم را پیش می برد و صدها دانشگاه و مراکز فرهنگی هم همین گونه است.

آمریکا

مراکز لابی گری

شورای روابط خارجی آمریکا: این یک مرکز غیر انتفاعی و غیر دولتی آمریکا است که برای سیاست خارجی آمریکا خط و مشی تعریف و تبیین می کند و بیشتر اعضای آن از وزیران سابق و دیپلماتهای کهنه کار و سیاستمداران نامدار می باشند و علاوه بر آن  اساتید دانشگاه هم عضو این موسسه می باشند. از ایران دکتر هوشنگ امیر احمدی در این شورا عضویت دارد و لابی گری اصلاح طلبان و ناسیونالیستهای فارس را انجام میدهد. دکتر ابراهیم یزدی(دبیر کل نهضت آزادی فارس) هم با این موسسه روابط خوبی در گذشته داشته است. و می توان گفت رابط جمهوری اسلامی با بخشی از جناح های سیاسی آمریکا بوده است. دکتر یزدی هر وقت برای معالجه به آمریکا می رود بدان که پیامی بین حکومت ایران و آمریکا رد وبدل می شود. همچنین ایشان به گفته بعضی از سایتها رابط حکومت با برخی  از نمایندگان  و حامیان گروههای  تروریست اسلامی" اخوان المسلمین" و "حماس" و "حزب الله" در غرب و آمریکا می باشد.

شورای روابط ایران و آمریکا: این هم یک موسسه غیر دولتی است که توسط گروه های پان فارس ایجاد شده است. رئیس این موسسه تریتا پارسی پور می باشد که در تلویزیون انگلیسی زبان الجزیره هم گاهی مصاحبه انجام می دهد و دقیقا مدافع سیاست اتمی اصلاح طلبان و رفسنجانی است.

مرکز مطالعات هوور دردانشگاه استنفورد: مسئول بخش ایران شناسی این مرکز توسط دکتر عباس میلانی هدایت می شود که کتاب" معمای هویدا" را نوشته است و گاهی هم برای روزنامه های پرتیراژ آمریکا مطلب تهیه می کند و مدافع سیاست دوره خاتمی و اصلاح طلبان حکومتی است. ایشان با اینکه در گدشته از گروههای چپ بوده است ولی حالا مدافع جمهوری اسلامی و خصوصا اصلاح طلبان است. و همچنین از حامیان تورهای گنجی در آمریکا و اروپا بوده است و ترتیب دهنده بسیاری از دیدارهای گنجی در آمریکا با افراد دانشگاهی بوده است.

انجمن ایرانیان یهودی: یکی از مراکز لابی گری پان فارسیزم در آمریکا است این گروه روابط خوبی با دولت آمریکا دارد. و بیشتر طرفدار سلطنت طلبان می باشند. از اعضای فعال آن هما سرشار روزنامه نگار قبل از انقلاب می باشد.

رادیو و تلویزیون صدای آمریکا: یکی از مراکز تجمع افراد پان فارس می باشد. که تماما منافع فارسها در ایران را مدافع می کند. این رادیو و تلویزیون اخبار آذربایجان را بایکوت می کند و پیشبرنده اهداف فارسها می باشد.

نگهبان حقوق بشر در آمریکا: یکی از مراکز پی گیر اهداف فارسها در آمریکا تحت عنوان حقوق بشر می باشد نماینده بخش خاورمیانه ای آنرا خانم الهه هیکس(شریفی نیا) از اهل اصفهان برعهده دارد که دوست نزدیک خانم شیرن عبادی می باشد تابحال بیانه ای درباره نقض حقوق بشر در آذربایجان جنوبی صادر نکرده است. خانم شریفی نیا شدیدا پان فارس می باشد و به حقوق بشر فارس فقط اعتقاد دارد! مثل شیرین عبادی! تلاش خانم شریفی نیا و اصلاح طلبان حکومتی در برنده جایزه نوبل حقوق بشر شدن خانم عبادی بی تاثیر نبود.

بنیاد دانشنامه ایرانیکا: بنیاد ایرانیکا در بخش ایران شناسی دانشگاه کلمبیا تاسیس شده است. این بنیاد توسط احسان یار شاطر اداره میشود که برای تحریف فرهنگ وتاریخ ممالک محروسه ایران ایجاد شده است. تقریبا تمامی مقالات آن درباره تاریخ، زیان، موسیقی و فرهنگ آذربایجان جعلی و تحریف شده است.

علاوه بر این مراکز صدها مرکز مطالعاتی و فرهنگی هم در آمریکا تحت نفوذ لابی پان فارسیزم می باشد. مراکز و انجمنهای بهاییان و زرتشتیان در آمریکا و همچنین ارامنه و گروه های سلطنت طلب و ناسیونالیستهای جبهه ملی فارس هم مدافع و پیشبرنده منافع فارسها در آمریکا می باشند. در چند هفته گذشته هاله اسنفندیاری(از مرکز مطالعاتی وودرو ویلسون وابسته به انجمن "جامعه باز") که همسرش یهودی است، کیان تاجبخش، علی شاکری که از آمریکا به ایران آمده بودند به عنوان جاسوس آمریکا دستگیر شدند که همگی اینها لابی اصلاح طلبان حکومتی در مراکز مطالعاتی و دانشگاهی آمریکا بودند. و طرفدار سرسخت حاکمیت فارسها هستند و هیچ حقی به "ملل غیر فارس" قایل نیستند.

هدف کوتاه مدت و بلند مدت لابی فارس

هدف کوتاه مدت لابی پان فارسیزم در اروپا و آمریکا تلاش به ترغیب آمریکا برای مذاکره با ایران و ترساندن جامعه بین المللی از قدرت پوشالی ایران و ترغیب آمریکا به عدم حمله نظامی به ایران و تلقین این نکته به غرب که در صورت جنگ مشکلات غرب ده برابر عراق در ایران خواهد بود و اینکه قدرت ایران در منطقه خصوصا در بین گروه های تروریستی حزب الله و حماس، طالبان بیشتر است و می تواند منطقه خاورمیانه را به آتش بکشد.متاسفانه لابی پان فارسیزم با این ذهنیت و در تلقین و شایعه این نکات در غرب تابحال تا حدودی موفق عمل کرده است.

هدف بلند مدت پان فارسیزم هم تلاش برای حفظ تسلط فرهنگ و زبان فارسی بر ملل غیر فارس ایران و حفظ قدرت سیاسی قوم فارس با محوریت سیستم سیاسی فارسی در ایران می باشد. مبارزه با فدرالیسم با هر شکل و نوع و مبارزه با عدم تمرکز قدرت و همچنین جلوگیری از شکل گیری حرکتهای ملی در مبان ملل غیر فارس در ایران می باشد همچنین شناساندن ایران به عنوان کشور فارسها به غرب و خفه کردن خواستها و مطالبات سیاسی و فرهنگی ملل غیر فارس در بلند مدت جزء اهداف لابی پان فارسیزم می باشد

موقعیت فعالین آذربایجان جنوبی در لابی گری

موقعیت فعالین آذربایجان در لابی گری در اروپا  و آمریکا نگران کننده است چرا که ورود افراد ناآشنا به سیاست  و روابط بین الملل به موقعیت لابی گری برای آذربایجان جنوبی و حضور گروه های ناوارد و رهبران غیر حرفه ای  موقعیت لابی گری بر فعالین آذربایجان جنوبی را سخت کرده است. علاوه بر اینها گروه رقیب پان فارس که از موقعیت بهتری برخوردار است تمامی موقعیت های لابی گری آذربایجان جنوبی در آمریکا و اروپا را خراب کرده است. تقریبا 2 سال قبل که مرکز آمریکن اینترپرایز یک کنفرانسی درباره فدرالیسم در ایران برگزار کرد لابی پان فارسیزم تلاش خود را دو چندان کرد تا موقیعت لابی گری را از ما بگیرد. علاوه بر آن گروه رقیب به لابی گرهای فرهنگی آذربایجان جنوبی می تازد و فرصت ابراز وجود را می گیرد در قضیه مقالات استاد براهنی اینها احترام استاد را شکستند با اینکه دکتر براهنی به ادبیات فارسی این همه خدمت کرده است ولی به خاطر چند مقاله ایشان در دفاع از زبان ترکی،  ایشان را تحمل نکردند چرا که می گفت زبان مادری غیر فارس ها باید در ایران تدریس شود یا استاد ماشاء الله رزمی که یک مقاله درباره ریشه های ترک ستیزی نوشته بود باز او را هم تحمل نکردند. تقریبا لابی پان فارسیزم در اروپاو آمریکا بر تمامی موقعیت های ما می تازد چون کورش وار با آریا تازی خود،  بر حقوق حقه ما حمله می کنند وبر شخصیتهای ملی و فرهنگی ما می تازند.

فعالین ملی ما باید در کنار کار سیاسی فعالیتهای فرهنگی را هم ادامه دهند تا وقتی که در عرصه فرهنگی موفق نشویم نخواهیم توانست در عرصه سیاسی هم موفق شویم باید قبل از ایجاد یک حزب یک کتابخانه یا یک مرکز مطالعات استراتژیک آذربایجان جنوبی ایجاد کنیم یا با مراکز مطالعات خاورمیانه ای همکاری کنیم. آنوقت می توانیم لابی گری آذربایجان جنوبی را انجام دهیم. صرف ایجاد حزب با چند نفر نمی تواند برای آذربایجان جنوبی ثمری داشته باشد باید مراکز فرهنگی و حقوق بشری خود را تقویت کنیم مراکز رسانه ای و اینترنتی خود را تقویت کنیم. افرادی که به کار سیاسی علاقه ندارند به کار فرهنگی تشویق کنیم مثلا آذربایجان جنوبی یک "کتایخانه ملی" ندارد کتابخانه ملی یعنی جائی که تمامی کتابها و نوشته جات درباره آذربایجان جنوبی در آنجا موجود باید باشد یک حزب یا گروهی اگر می خواهد برای آذربایجان جنوبی خدمت کند بیاید یک کتابخانه ملی اینترنتی ایجاد کند تا همه محققین استفاده کنند. این همه نشریات دانشجوئی و غیر دانشجوئی هم چاپ شده و هیچ کس یکجا اینها را ندارد باید فکری به اینها شود باید میراث  فرهنگی و تاریخی خود را یکجا داشته باشیم. اگر نتوانیم اینکارها را بکنیم نخواهیم توانست در لابی گری سیاسی هم موفق شویم. فارسها با پول دولت آمریکا"دایره المعارف ایرانیکا" چاپ می کنند  ما هم باید از این کارهای فرهنگی انجام دهیم.

همچنین باید محققینی که درباره آذربایجان جنوبی تحقیق می کنند تشویق کنیم براندا شافر لرزه بر اندام پان فارسیزم انداخته است و تازه گی ها دکتر ژیل ریو هم از فرانسه،  تحقیقات خوبی درباره آذربایجان جنوبی انجام داده که توسط دانشجویان ترجمه شده و در کتاب"چالش هویت درآذربایجان" چاپ شده است باید با اینها بیشتر همراهی شود تا آذربایجان جنوبی را بیشتر بشناسانند.

در آخر باید خاطر نشان شود که این گروه ها بیشتر خارج از سیستم حکومتی به لابی گری به نفع فارسها مشغول هستند و سیستم لابی گری حکومت هم جای خود دارد. همچنین در این نوشته آنطور که باید و شاید تمامی گروه های لابی فارس به علت عدم دسترسی به اطلاعاتی کافی درباره آنها نیامده است لطفا دوستانی که در اروپا و آمریکا هستند چهره ناپیدای لابی پان فارسیزم را برای ما آشکار کنند.

 

یک مرجع شیعه لبنانی: حضور حزب الله در سوریه گناهی با فرمان ولی فقیه است

یک مرجع شیعه لبنانی: حضور حزب الله در سوریه گناهی با فرمان ولی فقیه است

دبی – العربیه.نت فارسی

علامه علی الامین از مراجع شیعه لبنان، مشارکت حزب الله در جنگ داخلی سوریه جهت حمایت از نظام بشار اسد را اشتباه و گناهی توصیف کرد که با دستور ولایت فقیه صورت گرفته است.

الامین شامگاه دوشنبه ۴ نوامبر در مصاحبه با برنامه پانورامای شبکه العربیه، گفت: «بدون شک دخالت حزب الله در سوریه یک اشتباه بزرگ و یک گناه است.»

او افزود: «ما از ابتدا گفتیم که حزب الله باید به تصمیم دولت لبنان که خود بخشی از آن بود پایبند باشد.»

او ادامه داد: «دولت لبنان به تصمیم علنی خود مبنی بر بی‌طرفی در بحران سوریه پایبند بود اما حزب الله تصمیم دولتی که خود بخشی از آن بود را نپذیرفت و با شعارهایی که پایگاه‌های مردمیش و دیگر لبنانی را قانع نکرد، به سوریه رفت.»

علامه الامین گفت: «حزب الله با مداخله در سوریه، فتنه را از لبنان دور نمی‌کند بلکه آن را به لبنان فرا می‌خواند، همانگونه که حوادث اخیر شاهدی بر این مدعا بود.»

در ماه‌های اخیر، چندین انفجار در لبنان روی داده که ده‌ها کشته و زخمی برجای گذاشته است. اکثر انفجار‌ها در مناطق شیعه نشین لبنان بود. برخی از این انفجار‌ها را شماری از گروه‌های شبه نظامی تندرو بر عهده گرفته‌اند که می‌گویند در برابر حضور حزب الله در سوریه، مقابله به مثل می‌کنند.

حزب الله در مقابل می‌گوید که حضورش در سوریه برای دور راندن فتنه از لبنان و دفاع از این کشور در مقابل گروه‌های تندروی مرتبط با القاعده است.

حزب الله به چهره خود را مخدوش کرد 

علامه الامین در بیان آسیب‌هایی که به حزب الله در نتیجه حضورش در سوریه زد گفت: «بدون شد اکثر لبنانی‌ها با دید احترام و تمجید به حزب الله و تاریخ جهادی‌اش در مقابله با دشمن اسرائیلی می‌نگریستند. اما تمرکزش بر داخل لبنان در حوادث گذشته و پس از آن انتقال سلاح مقاومت از داخل لبنان به داخل سوریه، نظر افکار عمومی را نسبت به حزب الله تغییر داد و نسبت به شعارهای جهادی‌اش تشکیک کرد.»

او افزود: «چهره حزب الله در جهان عرب و اسلام هم بسیار خدشه دار شد و این چیزی است که نسبت به آن هشدار داده بودیم. این‌ها علاوه بر آسیب‌های جانی است که به سوریی ها و لبنانی ها رسیده است ؛ جان‌هایی که برای همه ما عزیز هستند . اگر به هر نحو تسویه‌ای میان دولت و مخالفان در سوریه روی دهد، حزب الله نخستین بازنده خواهد بود و جز کینه ای که شاید برای سال‌ها در قلب مردم سوریه باقی خواهد ماند، حاصلی نخواهد داشت.»

دخالت حزب الله در سوریه خودکشی بود

این مرجع تقلید برجسته شیعه ادامه داد: «از حزب الله با پشتوانه جهادی که دارد، انتظار می‌رفت که عامل اصلاح و عامل تاثیر گذار در تنش‌های داخلی سوریه باشد نه اینکه بخشی از خود جنگ شود، زیرا با دخالت خود (در سوریه) نقش موثری را که باید در روند اصلاح و آشتی در شرایط جنگی میان برادران ایفا می کرد، ملغی ساخت. به طور طبیعی حزب الله با دخالت خود در سوریه، جز زیان و ارائه تصویری بد از خود، حاصلی به دست نیآورد .»

او تاکید کرد: «دخالت حزب الله در سوریه شبیه یک عملیات انتحاری کور بود.»

حزب الله در چنین تصمیمی به ولی فقیه مراجعه می‌کند

علامه الامین درباره اینکه آیا دخالت حزب الله در سوریه با خواست ایران بوده یا خیر، گفت: «من معتقدم حزب الله نمی‌تواند تصمیمی به این حجم را بدون موافقت ایران بگیرد. از همین رو دخالت در چنین سطحی با خواست و رضایت رهبری ایران صورت گرفته است، و این مطلبی است که بار‌ها آن را اعلام کرده است. این حزب در مسائل بزرگ به خصوص مسائلی که در آنها مساله خون باشد، به ولایت فقیه مراجعه می‌کند.»

او کنار گذاشتن ایران از مذاکرات بین المللی صلح سوریه موسوم به ژنو۲ را نیز یکی از نتایج حضور حزب الله در سوریه دانست و اظهار داشت: «ایران نقشی را که می‌توانست ایفا کند، به دلیل حضور حزب الله در سوریه از دست داد. از همین رو حضور این کشور در کنفرانس ژنو منتفی شد با اینکه با توجه به جایگاه، توانایی‌ها و روابطش با گروه‌های مختلف در سوریه و جهان اسلام می‌توانست نقشی ایفا کند که طی آن ضمن نزدیک تر کردن دیدگاه‌ها، اصلاحاتی را که خواست مردم سوریه است محقق نماید؛ بی آنکه شاهد چنین مرحله ای از ویرانی و حمام خون باشیم .»

شیعیان مسئول اقدام‌های حزب الله نیستند

این مرجع شیعه لبنانی با تاکید بر اینکه نباید شیعیان را مسئول رفتارهای حزب الله دانست، گفت: «نباید مسئولیت این دخالت حزب الله در سوریه یا سیاست‌های این حزب و همپیمانانش را بر طایفه شیعی تحمیل کرد. حزب الله برای ورود به سوریه نظر شیعیان را جویا نشده است . خود به تنهایی تصمیم گرفت و در میان شیعیان کسی نیست که بتواند جلوی اجرای چنین تصمیمی از سوی حزب الله را بگیرد. دولت لبنان با تمام امکاناتش نمی‌تواند مانع رفتن حزب الله به سوریه شود.»

او افزود: «حزب الله تنها نماینده دیدگاه و نظر حزبی خود است که نمی‌توان آن را به همه شیعیان عمومیت داد.»

انفجارهای لبنان جنون درندگان است

علامه الامین، به انفجارهای اخیر در لبنان هم اشاره کرد و اظهار داشت: «باید کشتن بی‌گناهان را هرجا که باشد محکوم کنیم، چه در سوریه چه در لبنان یا هرجای دیگر جهان. هدف قرار دادن بی‌گناهان محکوم و غیر قابل قبول است.»

او افزود: « انفجارهای اخیر لبنان، جنون درندگان است و نه جنون آدمی زاد. حزب الله اکنون هزینه نمی‌دهد بلکه بی‌گناهان هزینه می‌دهند. نباید چنین هزینه ای را بر بی‌گناهان تحمیل کرد.»

او خاطرنشان کرد: «بدون شک حضور حزب الله در سوریه لبنان را به یکی از میدان‌های تنش تبدیل کرده است. لبنان از میدان تنش در سوریه و پیامدهای آن به دور بود. اما دخالت حزب الله و گروه‌های دیگر لبنانی‌ در جنگ سوریه، تنش را به لبنان کشاند. آنچه که می‌تواند لبنان را در امان نگهدارد، گسترش حاکمیت دولت لبنان بر تمام سرزمین‌ این کشور و کنترل مرز‌هایش است، به گونه‌ای که مانع از ورود و خروج اسلحه و افراد مسلح به لبنان شود.»

حزب الله از سوریه خارج شود

این مرجع شیعه لبنانی ابراز عقیده کرد که حزب الله در هر صورت بازنده است، چه بشار اسد در قدرت بماند چه نماند.

او ادامه داد: «حزب الله بازنده است و برای کاستن از خسارت‌ها خود باید از سوریه خارج شود. شاید سخن هفته گذشته وزیر امور خارجه ایران مبنی بر اینکه حزب الله خود برای رفتن به سوریه تصمیم گرفته است، اشاره ای به این مساله باشد که ایران دیگر از ادامه حضور حزب الله در سوریه حمایت نمی‌کند.»

محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران روز شنبه گذشته در کنفرانس امنیتی مونیخ گفت که حزب الله برای حضور در سوریه با ایران مشورت نکرده و خود برای این اقدام تصمیم گرفته است. او همچنین افزود که خواهان خروج همه گروه‌های مسلح خارجی از سوریه است.

جنجال بر سر نقض عرف دیپلماتیک در سفر اردوغان به تهران

روزنامه‌ها و مخالفان دولت ترکیه می‌گویند که توافق‌نامه ایران و ترکیه فقط به زبان فارسی امضا شده، مترجم ایرانی گفت‌و‌گوها را اشتباه ترجمه کرده، و در ملاقات اردوغان و خامنه‌ای جای پرچم ترکیه خالی بوده است.

پس از بازگشت اردوغان از ایران در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۴ (۱۰ بهمن ۱۳۹۲) به ترکیه، مخالفان دولت به جنجال امضای توافق‌نامه ‌‌ایران و ترکیه اعتراض کردند که متن آن فقط به زبان فارسی نگاشته شده و نسخه انگلیسی و ترکی نداشته است.

در کانال‌های تلویزیونی ترکیه فیلم امضای تواقفنامه ایران و ترکیه پخش شد که در آن وزیر اقتصاد این کشور از امضای قرارداد امتناع می‌کند. در فیلم دیده می‌شود که اردوغان با دست به وزیر خود اشاره می‌کند که قرارداد را امضا کند.

رهبر یکی از احزاب مخالف دولت اردوغان به دویچه‌وله گفت که وی این موضوع را به پارلمان کشور کشانده است.

موضوع دیگری هم که باعث جنجال روزنامه‌ها و کانال‌های تلویزیونی ترکیه شد ترجمه اشتباه صحبت‌های اردغان و تانیر ییلدیز، وزیر انرژی ترکیه به فارسی بوده است.

یکی دیگر از موارد جنجال‌برانگیز سفر اردوغان به ایران آن بود که به هنگام استقبال رسمی از مهمانان ترک، در حالی که سرود ملی دو کشور پخش می‌شد، یک نفر با جاروبرقی در حال تمیز کردن فرش قرمزی بود که قرار بود اردوغان از روی آن و از مقابل گارد احترام رد شود.

این صحنه که نشان‌گر ضعف جدی طرف ایرانی در تدارک استقبال از اردوغان بود، چندین بار از کانال‌های تلویزیونی ترکیه پخش شد. این صحنه‌ به بهانه‌ای برای انتقاد از تدارک ناشیانه استقبال دیپلماتیک طرف ایرانی بدل شد.

روزنامه‌های ترکیه از جنجال دیگری هم پرده برداشتند که گفته می‌شود در دیدار اردوغان با آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، پرچم ترکیه در کنار پرچم ایران نبوده است.

ماجرا از قول روزنامه حریت

روزنامه حریت در شماره ۱۲ بهمن ۱۳۹۲ (۲ فوریه) می‌نویسد: «علت بحران امضا در تهران این بود که ایران در توافق‌‌نامه "تجارت ترجیحی" قصد داشت در آخرین دقایق امتیازاتی برای خود در نظر بگیرد و می‌خواست تنها با امضای صفحه اول توافق‌نامه به نوعی این موضوع را بپوشاند.»
حریت می‌افزاید: «به دنبال این ماجرا نیهات زیبکچی، وزیر اقتصاد ترکیه در برابر امضای این توافق‌‌نامه مقاومت می‌کند. پس از آن‌که اردوغان، معاون اول رئیس جمهور ایران را در این رابطه قانع می‌کند، طرف ایرانی حاضر می‌شود تمام صفحات توافق‌نامه را "پاراف" کند».

دیدار اردوغان و روحانی در تهران

روزنامه حریت در ادامه مطلب خود به جزئیات این ماجرا می‌پردازد: «علت این بحران، تلاش ایران برای افزودن بندهایی به نفع خود در توافق‌نامه تجارت ترجیحی بوده است. این توافق‌نامه ۵۴ ماده‌ای روز ۲۸ دسامبر در آنکارا تهیه شده بود. طرف ایرانی خواهان این بود که تعرفه گمرکی برخی اجناس را بالا ببرد. به دنبال آن وزیر اقتصاد ترکیه قرارداد را امضا نمی‌کند. تلاش برای جوش دادن معامله تا لحظه آخر ادامه می‌یابد. اردوغان درباره این موضوع با معاون اول رئیس جمهور ایران صحبت می‌کند. در این حین نعمت‌زاده وزیر صنعت، معدن و تجارت ایران به وزیر اقتصاد ترکیه پیشنهاد می‌کند که فقط صفحه اول امضا شود و ۷ صفحه باقیمانده بعدا به امضا برسد.»

حریت در ادامه می‌نویسد: «زیبکچی با این پیشنهاد مخالفت کرده است. در نهایت ایران می‌پذیرد که ۸ صفحه را پاراف کند و نخست‌وزیر اردوغان هم با اشاره دستش به نیهات زیبکچی به عبارتی می‌گوید توافق‌نامه را امضا کنید.»

توضیح رهبر حزب مخالف اردوغان به دویچه‌وله

عثمان فاروق لوغ اوغلو، معاون دبیرکل حزب جمهوری خلق، حزب مخالف دولت اردوغان نیز در گفت‌وگو با بخش فارسی دویچه وله از رجب طیب اردوغان نخست‌وزیر این کشور به شدت انتقاد کرد.

لوغ اوغلو گفت که اردوغان در سفرش به تهران، یک توافق‌نامه تک نسخه‌ای به زبان فارسی را امضا کرده است. وی گفت این توافق‌نامه دارای نسخه‌هایی به زبان‌های ترکی و انگلیسی نبوده و این اقدام به معنی نادیده گرفتن عرف دیپلماتیک است و این موضوع باید به صحن پارلمان این کشور کشیده شود.

فاروق لوغ اوغلو، از رهبران حزب مخالف دولت اردوغان افزود: «نیهات زیبکچی وزیر اقتصاد ترکیه در ابتدا از امضای این توافق‌نامه خودداری کرده زیرا این توافق‌نامه تک نسخه‌ای بوده و نسخه‌ای به زبان ترکی یا انگلیسی نداشته است. با این حال پس از اشاره دست اردوغان در جمع دو هیات ایران و ترکیه، وزیر اقتصاد ترکیه مجبور می‌شود این توافق‌نامه را امضا کند.»

فاروق لوغ اوغلو اظهار داشت که حزب او مخالف گسترش مناسبات ایران و ترکیه نیست و از آن حمایت می‌کند. در عین حال وی مقامات دولت ترکیه را هم متهم می‌کند که بدون آگاهی از محتوای توافق‌نامه ایران و ترکیه آن را امضا کرده‌اند و به همین خاطر او نگارش دوباره این توافق‌نامه به زبان ترکی را درخواست می‌کند.

ترجمه اشتباه مترجم ایرانی تیتر روزنامه‌های ترکیه شد

یکی از اعضای هیات ترکیه که به ایران سفر کرده بود و نخواست نامش فاش شود به دویچه‌وله می‌گوید: «انتخاب مترجم بین مقامات ایرانی و ترکیه همیشه بحث داغی بوده است. با توجه به حساسیت طرف ایرانی روی مترجم، طرف ترک همیشه ترجیح می‌دهد چندان اصراری روی مترجم خودشان نکند و به‌رغم اشتباهات فاحشی که تا به حال دیده شده، مترجم ایران را قبول می‌کند.»

روزنامه‌های ترکیه می‌نویسند جنجال ایران و ترکیه پایانی ندارد

جمشید تفریشی فارغ التحصیل از دانشگاه "بوغاز ایچی" در ترکیه که درباره مسائل ترکیه تحقیق می‌کند و موضوع "جنجال‌های سیاسی و مطبوعاتی" را دنبال می‌کند به دویچه‌وله می‌گوید: «بین ایران و ترکیه جنجال‌های فراوان بوجود آمده و جنجال ترجمه یکی از آنهاست. رادیو و تلویزیون دولتی ترکیه "تی آر تی" به استناد مترجم ایرانی خبری فوری منشتر کرد مبنی بر اینکه ایران و ترکیه در ارتباط با قیمت گاز به توافق رسیدند. اما بعد از نیم ساعت این رسانه‌ی دولتی ترکیه مجبور شد که این خبر را از روی تارنمای خود بردارد.»

تفریشی در ادامه توضیح می‌دهد: «تانیر ییلدیز، وزیر انرژی ترکیه بعد از جلسه با ایرانی‌ها، سریع خبر توافق بر سر قیمت گاز را تکذیب کرد و گفته این اشتباه از سوی مترجم ایرانی بوده است. وی گفت که ما بر سر قیمت گاز توافق نکردیم بلکه فقط توافق کردیم که قیمت‌ها را بررسی کنیم. این ماجرا باعث شد که برخی از روزنامه‌های ترکیه تیتر بزنند "اشتباه مترجم ایرانی باعث خبر جنجالی توافق بر سر قیمت گاز" شد.»

تفریشی که ملاقات اردوغان با مقامات ایرانی را به صورت زنده از تلویزیون ترکیه دنبال می‌کرده به دویچه‌وله می‌گوید: «در یک برنامه زنده، خود اردوغان دست گذاشت روی آستین مترجم ایرانی و گفت که شما اینجا را فکر می‌کنم اشتباه ترجمه می‌کنید و لطفا درست ترجمه کنید.»

جنجال بر سر نبودن پرچم ترکیه در دیدار با خامنه‌ای

برخی از روزنامه‌های ترکیه دیدار اردوغان با خامنه‌ای را هم جنجال‌برانگیز توصیف کرده‌اند، زیرا در این دیدار پرچم ترکیه نبوده است. این رسانه‌ها آن را بی‌احترامی به پرچم دولت ترکیه تلقی کردند.

روزنامه صباح که متعلق به پسر اردوغان است در شماره ۳۱ ژانویه در دفاع از این موضوع استدلال کرده است: «از آنجا که ملاقات اردوغان با خامنه‌ای غیر‌رسمی بوده و این ملاقات در دستور کار نبوده است، بنابراین قرار ندادن پرچم ترکیه در آن محل امری عادی است.»

جمشید تفریشی کارشناس مسائل ترکیه تاکید می‌کند که کم‌کاری دیپلماسی ایران در "جنجال‌های سیاسی و مطبوعاتی" پیش‌آمده بی‌تاثیر نبوده است. وی در این رابطه همچنین توضیح می‌دهد که این مشکل دیپلماسی دولت روحانی است زیرا قراردادهای بین دو کشور باید به هر دو زبان و از جمله انگلیسی نیز ارائه شود وعرف دیپلماسی باید رعایت گردد.

روزنامه‌های ترکیه، کارشناسان و حتی مخالفان دولت اردوغان بر این باورند که تمامی این ماجراها در آستانه نخستین دیدار حسن روحانی از ترکیه (اول اسفند۱۳۹۲) به این زودی‌ها تمام نخواهد شد و حتی با سفر رئیس جمهور ایران این موضوع تشدید خواهد یافت